فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكيلٍ ) [ 1 ] ، و يا آيهء شريفهء : ( يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَليفَة فِى الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبيلِ اللَّه إِنَّ الَّذينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبيلِ اللَّه ) [ 2 ] ، و همچنين آيه : ( وَ اللَّهُ يَقْضى بِالْحَقِّ وَ الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا يَقْضُونَ بِشَىْءٍ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّميعُ الْبَصير ) . [ 3 ]
از اين آيات استفاده مىشود : چنانچه نفس ذات پروردگار عين حقّ به حمل شايع است ، لذا جميع صفات و آثار مترشّحهء از ذات حقّ نيز عين حقّ و واقع و نفس الأمر مىباشد . بنابراين مسألهء تشريع و عالم تربيت نيز بر اساس حق پىريزى و بنيان شده است ؛ و از آنجا كه حقيقت انسان نيز وجود متنازل و محدود حضرت حق است ، قطعاً از لحاظ تكوين و تشريع نيز بايد با خصوصيات و لوازم وجود اطلاقى حضرت حقّ در مرتبهء تنزّل و تقيّد مطابقت تامّ داشته باشد ، و الّا انفكاك علّت از معلول در هويّت و آثار لزومى آن لازم مىآيد .
شرع مقدس اسلام بر اصالت حق پىريزى شده است
در اينجا مسلك و مبناى شرع مقدّس اسلام در قبال اصالت فرد و اجتماع به خوبى روشن مىشود . بر اساس اين مبنا ديگر فرد و يا اجتماع در اين مجال جلوهاى نخواهد داشت ؛ بلكه تنها محور جميع قوانين و احكام ، حق و انطباق بر حقّ خواهد بود ، خواه آن حقّ در قالب فرد و يا در قالب اجتماع تبلور و ظهور پيدا كند ؛ مهم حقّ است و بس !
اينجا است كه مىبينيم اسلام در عين اعتراف و تحفّظ به هويّت اجتماعى يك مجتمع با تمام توان به مقابله با آداب و سنن خرافى و خلاف قوانين الهى و مبانى عقول انسانى مىپردازد ، و در تعارض اصول و احكام فطرى و عقلانى
هامش
[ 1 ] - سوره الزّمر ( 39 ) آيه 41
[ 2 ] - سوره ص ( 38 ) صدر آيه 26
[ 3 ] - سوره غافر ( 40 ) آيه 20