تصوّر نمايد كه اين حالت ، خود عين جهالت و ضلالت است ، و در اين بستر اتّفاقاً نفوذ شيطان بسيار كارآمدتر و ورود او به حريم آن شخص بسيار راحتتر و بىمؤونهتر خواهد بود .
نتيجهء اين دو مقدّمه ، مهر هلاكت و خسران و بوار بر كلّيهء ابناء بشر در تمام طبقات و اختلاف درجات است .
بديهى است اگر يكى از اين دو مقدّمه وجود خود را از دست بدهد ديگر اغواء و ضلالتى براى شيطان و بشر وجود نخواهد داشت .
امّا بالنّسبه به جهت دوّم كه به خود شيطان برمىگردد و آن مسألهء علم كلّى او و احاطه وجودى او به جميع خصوصيّات و ضمائر و صفات و ملكات انسان است ، بايد اذعان نمود : اين مسأله ناشى از قدرت وجودى او بوده و از او سلب نخواهد شد . و اين قدرت قدرتى است كه خداى متعال به او داده است ، چنانچه هر قدرتى در عالم وجود چه از ناحيه صلحاء و چه از ناحيه غير صلحاء و چه ساير موجودات از ناحيه پروردگار است . و به عبارت ديگر قدرت اختصاص به ذات اقدس او دارد ، و همينطور علم و شعور و ادراك كه تمامى اينها افاضه از جانب حضرت حقّ است به جميع موجودات ، و از جمله آنها شيطان و جنود او مىباشد .
بنابراين ، اين خيال و توهّم را بايد از ذهن خود براى هميشه بيرون ببريم كه روزى شيطان وسايل و معدّات وجودى خود را جهت إضلال و اغواء ما از دست بدهد و همچون پرنده پر و بال شكسته در كنجى بنشيند و نظارهگر اعمال و كردار صحيح خلائق باشد ، هيهات !
تنها راه خلاصى از كيد شيطان انقياد محض از اوامر الهى است
و امّا بالنّسبه به جهت اوّل كه وجود زمينه مناسب و ظرف مستعدّ جهت ورود شيطان در نفس انسان است ، بايد گفت : خوشبختانه در اين بعد از مسأله مىتوان با از بين بردن زمينههاى نفوذ شيطان دست او را براى هميشه از سيطره و سلطه بر نفس كوتاه نمود . و آن راه و وسيله ، البتّه اطاعت و انقياد محض از اوامر
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 61
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٦١