يك فردى را به خلاف رأى و نظر او حمل نمائيم ؟ اين خود يك فعل خلاف شرع و خلاف عقل و خلاف منطق و عرف است .
اگر فردى آشكارا مىگويد : من كارى را انجام دادم و فلان صحبت و سخنى از من صادر شد ، ما حقّ نداريم به جهت مصلحتى از مصالح كه خود تشخيص مىدهيم آن فعل را از او نفى نمائيم ، و او را در اداء اين عبارت لاغى و لاعب با الفاظ بدانيم و فعل او را حمل بر عبث و لغو نمائيم ! اين شرعاً و عرفاً خلاف است ، و حمل به صحّت اصلًا در اين موارد معنى ندارد . چنانچه ما بيائيم و تمام مطالب و فرمايشاتى را كه از حضرت والد رضوان الله عليه در اين مورد نقل نموديم حمل به صحّت كنيم و همه را بر خلاف مراد و منوىّ ايشان حمل كنيم ؛ اين عمل شرعاً حرام است . كسى كه اينطور در مقام دفاع از عقيده و مسأله علمى خويش به بيان ادلّه و حجج متقنه مىپردازد ، چگونه ممكن است كلام او را بر خلاف عقيده و نظريّهاش حمل نمائيم ؟ اين مسأله نه تنها با موازين شرعى و عرفى در تعارض و تضادّ مىباشد ، بلكه به دور از ادب و سيره و شيوهء يك نويسنده و عالم در مسائل علمى و فنّى مىباشد ، و موجب ابهام و اجمال و گمراه شدن اشخاص و باحثين در اين گونه مسائل علمى و تخصّصى خواهد شد .
دوّم اينكه : از لحن عبارت مرحوم آيةالله حكيم اينطور بر مىآيد كه خود ايشان مقرّ و معترف است كه كلام اين دسته از عرفاء و صوفيّه كه قائل به وحدت وجود و موجوداند قابل توجيه و تأويل نيست ، امّا از آنجا كه خود را در مقام حكومت و مقايسه بين اقوال ناتوان مىبيند ، و بحث و نقد در مباحث فلسفيّه و عرفانيّه را خارج از قلمرو علمى و سعهء اطّلاعات خويش مىپندارد ، لذا در مقام تحكيم و افتاء نتوانستهاست جرأت إصدار حكم به كفر و شرك و نجاست را بر خود بپذيرد ، و در مقام احتياط خود را به نحوى از اين معركه دور نگه داشته ، و با توسّل به حمل بر صحّت و حمل بر جهات مخالف گُردهء خود را از زير فشار و
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 427
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٤٢٧