و مگر نه اينست كه عبادت به مقدار خلوص نيّت و حضور قلب و سرّ سنجيده مىشود ، و به همان ميزان اجر و قرب به او تعلّق مىگيرد ؟ پس چگونه است كه انسان خداى ناشناخته را در وجود خود و قلب و ضمير خود حاضر و ناظر گرداند و توجّه خود را به سمت و سوى او متمركز كند ؟ و آيا نمازى كه يك نفر بدون هيچ شناخت و معرفتى به خداى متعال بجاى مىآورد با نماز امام سجّاد عليهالسّلام يكى است ؟ با نماز رسول خدا يكى است ؟ با نماز حضرات معصومين يكى است ؟
نگوئيد : آنها اماماند و حسابشان با ما فرق دارد ! ما مىگوئيم : از اين نقطه نظر چه فرقى دارد ! نماز نماز است ؛ مگر غير از اينست كه داراى افعالى خاصّ با شرائط طهارت و غيره است ؛ پس چه فرقى مىكند ؟ ! هر دو داراى وضو و هر دو رو به قبله و هر دو كاملًا شرائط صحّت ظاهرى از اتيان به اجزاء و قرائت صحيح حمد و سوره را بجاى مىآورند .
در اينجا بايد گفت : اين كلام به فكاهى و مطالب غير قابل اعتناء أشبه است تا به يك مطلب و مسأله علمى و اعتقادى !
روايات دالّه بر اختلاف مراتب ايمان
و از طرف ديگر : اين همه رواياتى ( 1 ) كه دلالت بر مراتب مختلف ايمان و درجات مؤمنين در روز قيامت مىكند به كجا خواهد رفت ؟ اگر منظور و مطلوب
هامش
1 - روايات بسيارى با عناوين مختلف بدين معنى دلالت دارد ؛ به چند روايت به عنوان نمونه اشاره مىگردد :
1 ) بحارالأنوار ، ج 69 ، ص 171 ، باب 32 ( درجات الإيمان و حقائقه ) حديث 14 ، از « تفسير عياشى » : عن أبى عمرو الزُبيرىّ ، عن أبىعبدالله عليهالسّلام قال : بالزّيادَة فى الإيمانِ تَفاضَل المؤمِنون بالدَّرجاتِ عِندَ الله .
قلت : و إنّ للايمانِ دَرجاتٍ و منازلَ يتفاضلُ بها المؤمنونَ عندَ الله ؟
فقال : نعم !
قلت : صِفْ لى ذلك رَحمِكَ الله حتّى أفهمُه .