دارد ( يعنى نفس ولايت كليّه الهيّه كه در حقيقتِ امام معصوم عليهالسّلام ظهور مىنمايد همان ولايت در شيعيان و متابعان و عارفان حقيقى امام معصوم عليهالسّلام نيز تجلّى و بروز مىكند ) در اين صورت هيچ افتراقى بين اين دو نمىتوان يافت مگر در جنبه و حيثيّت طوليّه ، كه امام عليهالسّلام در حكم علّت و سبب اصلى و حقيقى اين افاضه و اشراق مىباشد ، و در نتيجه سعهء وجودى او و كيفيّت ادراك مراتب اسماء و صفات در او اوسع و اعلى است ، و نفس عارف در جنبه معلوليّت و استفاضه قرار مىگيرد ؛ و به عبارت اخرى آن حقيقت والاى علمى اوّل در نفس امام معصوم عليهالسّلام جلوه و ظاهر مىشود و از او به نفس عارف كامل منتقل مىشود . بنابراين در حقيقت ادراك حكم شرعى و تكليف الهى فرقى بين آن دو وجود ندارد . و از آنجا كه امام معصوم عليهالسّلام احتياط و شبهه و ترديد در فكر و عمل او اصلًا معنى ندارد ، نتيجه مىگيريم كه اين مطلب در نفس عارف كامل نيز تحقيقاً منتفى مىباشد ، و او به همان نحو و شكلى عمل مىكند كه امام عليهالسّلام عمل كرده است .
و از طرف ديگر ، از آنجا كه احكام الهى در مراتب خود از حيث اهميّت و لزوم و خطير بودن و سهل بودن و اهتمام و عدم آن داراى مراتب مختلفه مىباشند ، و خود امام عليهالسّلام نيز در رعايت اين موارد داراى حالات و كردار متفاوت است ، همين شيوه و عملكرد در حالات و اطوار عارف الهى به چشم مىخورد .
مثلًا شارع مقدّس در احكام طهارات و نجاسات و تا حدودى نيز در مأكل و مشرب قائل به تسهيل و سمحه است ، و اين موضوع به خوبى از لسان روايات معلوم مىشود ؛ و احكام ظاهريّه در اين باب ، و اصول و قواعد طهارت و حِلّ هم براى افراد عادى و هم براى شخص امام عليهالسّلام به يك نسق و يك وتيره جعل شده است . نه اينكه اجراء قاعده طهارت براى افراد عادى است و امّا امام
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 399
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٣٩٩