شريفه : ( وَ شاوِرْهُمْ فِى الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّه ) [ 1 ] بر اين مسأله دلالت دارد . مسأله عزم يعنى افاضه نور و وضوح مطلب از ناحيه پروردگار نه از ناحيه رأى اشخاص و نظر آنها .
خداوند ارادهء خود را در نفس ولىّبدون دخالت هواهاى نفسانى إعمال مىكند
خداى متعال ارادهء خود را در نفس ولىّ بدون دخالت قواى واهمه و متخيّله و هواهاى نفسانيّه إعمال مىكند ، و از اين جهت خيال انسان كاملًا جمع و صددرصد نسبت به مسأله وثوق تامّ دارد ؛ بر خلاف ساير اشخاص كه در آنها احتمال بروز و دخالت سليقههاى شخصيّه و آراء باطله و نقصان در انديشه و غرائض نفسانيّه و ملكات و صفات رذيله بطور جدّى مطرح مىباشد ، و بهيچوجه من الوجوه يك فرد نمىتواند به افكار و ايدهها و دستورات اين گونه افراد اعتماد نمايد ، و بعنوان حجّت شرعيّه و مبرّر عقليّه در پيشگاه عدل پروردگار به حساب آورد . اختلاف در افعال و كردار ولىّ خدا نفس اختلاف در ظهورات و بروزات مصاديق مختلفهء اراده و مشيّت حقّ است .
بايد توجّه داشت كه اختلاف در نظرات و عقايد ما ناشى از جهل ما نسبت به واقع و نفس الأمر است كه موجب تغيّر و تبدّل رأى در ازمنهء متفاوته مىشود . روزى به يك رأى و نظريّه و مصلحت و فتوى معتقد و ملتزم مىشويم ، و روز ديگر با يك گردش يكصد و هشتاد درجهاى درست بر خلاف نظر اوّل و فتواى اوّل و اعتقاد اوّل حكم مىنمائيم . امروز صحّت و درستى يك مسأله را براى خود و ديگران همچو آفتاب روشن و واضح و بدون چون و چرا مىدانيم ، و فردا پس از بطلان مسأله و انكشاف خلاف به بهانههاى مختلف در صدد رفع شكست و انكسار از شخصيّت خود برمىآئيم . و اگر تا حدودى انصاف داشته باشيم اعتراف به جهل و نادانى و يا فريب خوردن از وسوسههاى ديگران مىنمائيم ؛ و اين
هامش
[ 1 ] - سوره آل عمران ( 3 ) قسمتى از آيهء 159