علم ملائكه به عالم مادّه علم حضورى است و منوط به زمان و مكان نيست
« ملائكه خطاب به پروردگار عرضه داشتند : آيا مىخواهى مخلوقى را در زمين بيافرينى كه دائماً به فساد و خونريزى بپردازد ؟ درحاليكه ما ترا تسبيح مىكنيم و تقديس مىنمائيم ( و ديگر چه احتياجى به خلق ديگر دارى ؟ ) خداوند خطاب فرمود : من چيزى را از اين خلقت مىدانم كه شما اطّلاعى از آن نداريد ! »
و از آن عالم مفسّر سؤال شد كه : چگونه ملائكه با وجود اينكه هنوز آدم خلق نشده بود و اطّلاعى از اوضاع بنىآدم و فساد و قتل نفس و آشوب و . . . نداشتند از خداوند اين سؤال را نمودند ؟
آن شخص عالم در پاسخ گفت : گرچه ملائكه خبر از آدم و خلقت او و كارهاى ابناى بشر نداشتند ، زيرا هنوز آنها خلق نشده بودند ، امّا چون اجنّه در روى زمين بودند و آنها به اين مسائل مىپرداختند لذا ملائكه نيز تصوّر كردند كه شايد همين امور در خلقت آدم نيز پيش آيد ؛ بنابراين ملائكه با ديدن اين امور از اجنّه آن حكم را به خلقت آدم نيز تسرّى دادند ! !
با اين پاسخ همه قانع شدند و مشكل حلّ گرديد . و اكنون كه ساليان درازى از آن مجلس مىگذرد مطالب آن زمان برايم خندهآور و غريب مىنمايد .
اوّلًا : از كجا معلوم كه اجنّه در روى زمين به قتل و غارت و افساد مىپرداختند تا اينكه ملائكه حكم آنانرا به غير از خودشان سرايت دهند .
ثانياً : علم ملائكه به عالم مادّه علم حضورى است نه حصولى . و به عبارت ديگر : علم ملائكه مشروط و منوط به وجود زمان و مكان و گذشت زمان نيست تا براى حصول علم به خلقت آدم مجبور شوند كه وجود جسمانى آدم در ظرف زمان و مكان تحقّق يابد . علم ملائكه به وجود اشياء مادّى علم ملكوتى و برزخى و مثالى است ، و آن علم علم ثابت است نه غير ثابت و سيّال و متغيّر كه با تغيّر حوادث آن هم تغيير پيدا كند .
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 258
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٢٥٨