أميرالمؤمنين به فرزندش حسن بن على عليهماالسّلام نفرمود :
يا بُنَى ! و أكرِمْ نَفْسَك عَن كُلِّ دَنيَّةٍ و إن ساقَتْكَ إلى الرَّغآئِب ، فإنّكَ لَنْتَعتاضَ بما تَبذُل مِن نَفْسِكَ عِوضًا [ 1 ] . « اى فرزند ! نفس خود را بلند مرتبه و عزيز بدار از هر امر پست و شىء بىارزشى كه در اين دنيا نصيب خواهد شد ، اگر چه آن امر تو را به منافع كلان و بهرههاى فراوان و اشياء نفيس و بسيار ارزشمند برساند . زيرا تو هيچگاه نخواهى توانست در قبال آنچه كه از مناعت و عزّت و عظمت و حرّيّت و بلند منشى نفس خود از دست دادهاى چيزى را بدست آورى كه بتواند همسو و همطراز باشد . »
مكتب امام حسين عليه السّلام مكتب تعقّل و آزادى و انتخاب است
مكتب امام حسين اين مكتب است . مكتب عرفان حقّ است و معرفت واقعى حقّ و عبوديّت صِرف در برابر حضرت حقّو رها شدن از همه گير و بندهاى نفسانى و شهوانى و شيطانى و جمود در تعصّبات خشك و بىمغز و توخالى و اسير هواها و هوسها و احساسات و شايعات و تقليد كوركورانه از مبادى فاسده و مفسده ، چنانچه در خطبات آن حضرت در روز عاشوراء بوضوح اين مطالب به چشم مىخورد . مكتب سيّدالشّهداء مكتب تعقّل است نه تقليد كوركورانه ، مكتب تدبّر است ، مكتب آزادى و رشد و انبساط فكر است ، مكتب تحقيق و اختيار و انتخاب است ، نه چوب و چماق و ضرب و شتم ؛ آن مكتب مكتب أبابكر و عمر و يزيد و معاويه است .
مكتب آن حضرت رجوع به عقل و فطرت و وجدان است ، بيرون آمدن از وادى جهالت و ضلالت و جمود و خشكمغزى است . مكتبى است كه تمام جهات وجودى و حيثيّات ظاهرى و باطنى و روحى و نفسى دنيوى و اخروى انسان را در بر مىگيرد . در اين مكتب فقط آنچه مطرح است و از آن دفاع
هامش
[ 1 ] - نهج البلاغة ، شرح محمّد عبده ، ج 3 ، ص 51