داده است . ايشان يكى از غزلهاى معروف او را كه روى كاغذى نوشته شده بود خواندند و سپس به من فرمودند : نظر تو راجع به اين غزل چيست ؟
عرض كردم : آقاجان ! از لحن بيان و كيفيّت انتخاب كلمات اينطور برمىآيد كه اين شخص اصلًا بوئى از عرفان و حقائق عالم توحيد نبرده است ، و صرفاً با حفظ كردن استعارات و ظرائف و تشبيهات كلمات عرفاء در عالم تمثيل و تشبيه آمده است و اين كلمات را با هم مونتاژ كرده و خواسته است تا اداى اهل ذوق و عرفان را درآورد ، و اين نكته به خوبى از كيفيّت تركيب و لحاظ استعارات و ناشىگرى در انتخاب الفاظ مناسب و تبيين حقائق كاملًا مشهود است . اين كجا و غزل آبدار و جانبخش و روح بخش حافظ شيرازى كجا ! خلاصه هر كه آمد و خواست با عرضهء متاع خود پا از گليم خود دراز كند و قدم بر جاى پاى بزرگان گذارد ، عِرض خود برده است و زحمت ديگران داشته است !
لذا انسان مشاهده مىكند كه كلام آنان داراى روح و حيات و نورانيّت و بهجت است ، و شنيدن يا قرائت مطالب آنها اثرى عميق در نفس انسان باقى مىگذارد و با حقيقت و سرّ انسان نجوى مىكند و بر كالبد بىجان و مرده نفس روح حيات و زندگى مىدمد و به انسان اميد مىبخشد . و اگر انسان حتّى چند بار آنها را مطالعه كند گوئى تا به حال آنها را نخوانده است ، و هر بار مطلب جديد و افق تازهاى منكشف مىشود . اين حقير خود اين مطلب را در كتابهاى مرحوم والد قَدّس اللهُ سِرّه و كذلك ساير عرفاى عظيم الشّأن همچون كتب نادرهء دهر محيىالدين عربى و مولانا جلال الدين محمد رومى و حافظ شيراز و باباطاهر عريان و ابن فارض مصرى ، و مقالات و رسائل علماء بالله : مرحوم آخوند ملاحسينقلى همدانى و آقا سيد احمد كربلائى و غيرهم مشاهده مىنمايم ، درحاليكه عين همين مطالب ممكن است از غير ايشان صادر شده باشد و پس از يك بار مطالعه ديگر رونقى جهت تجديد نداشته باشد .
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 171
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص١٧١