از اينكه اين وجود وجود ظلّى و تبعى دارد و هر موجودى به وجود ظلّى محكوم به امكان ذاتى در حاقّ ذات خودش و تكوّن خارجىاش مىباشد ، و آن وجودى از اين قاعده مستثنى است كه محكوم به غناء ذاتى و ضرورت ذاتى باشد ، و آن وجود حضرت حقّ است و بس !
روى اين اصل همهء اشياء در وجود خود متدلّى به وجود پروردگار و قائم به ذات او مىباشند ، و بدون اين تدلّى و قيام آنچه از آنها مىماند عدم و اضمحلال و نيستى و نابودى است ؛ و اين همان معناى فناء ذاتى ممكنات در ذات حضرت حقّ است تكويناً و حقيقتاً و واقعاً . و اين معنى را بزرگان از عرفاء الهى و شامخين از اولياى حقّ در كتب خود و كلمات و تعابير مختلفه بيان داشتهاند ؛ همچون تعابير و عبارات عارف عظيم محيىالدّين عربى در كتب خود و مولانا شمس مغربى در كتاب اشعار ، و سايرين بالاخصّ مباحث بسيار عالى و راقى عارف كبير و عالم بالله و بامر الله آية الله العظمى مرحوم آقا سيّد احمد كربلائى با حكيم بزرگوار شيخ الفقهاء و سند الفلاسفه مرحوم حاج شيخ محمّد حسين غروى اصفهانى .
مرحوم كمپانى فناء ذاتى ممكنات در ذات حق را در اواخر عمر مى پذيرد
در اين مباحث بنا بر مسلك و شهود عرفاى الهى مرحوم آقا سيّد احمد در صدد اثبات اندكاك حقيقى و فناء ذاتى اسماء جزئيّه در اسم كلّى و بالتّبع در ذات حضرت حقّ است ، و مرحوم آقا شيخ محمّد حسين با اينكه از اعاظم حكماء و فلاسفه اسلامى بشمار مىرفت از ادراك كلام و منويّات و اشارات مرحوم آقا سيّد احمد ناتوان مينمود و در آخر نتوانست به حاقّ مطلب و مغزاى كلام آقا سيّد احمد پىببرد و مباحثات بدون نتيجه پايان پذيرفت . امّا در اواخر عمر چنانچه از بعضى اشعار ايشان در كتاب « تحفة الحكيم » هويدا است به حقّانيّت اين مكتب اعتراف ، و به قبول مسأله وحدت حقيقيّه بين دو ذات در صورت رفع