و چشمان به او احاطه پيدا كند . از آنچه توصيف كنندگان بپردازند بلند مرتبهتر است ، و وصف و بيان شارحانِ حقيقت و كنه ذات او بسيار پائينتر از حقيقت اوست . در عين قرب و نزديكى با خلق بعيد و در عين بعد از خلق قريب و با آنان معيّت دارد ، با حضور خود با خلق فاصله دارد و با فاصلهء با آنها حضور و شهود دارد . او ذاتى است كه كيفيّت و چگونه بودن اشياء را ابداع و خلق فرمود ، ولى خود هيچگونه چگونگى و كيفيّتى برنمىدارد . و اوست كه از براى اشياء مكان بيافريد امّا خود در لامكان قرار يافته است ، زيرا ذات او از كيفيّت و قبول مكان برىّ و منزّه است ؛ او ذات واحد و أحد ( يكتا و بى مانند ) است ، بلند مرتبه است مقام عظمت و جلال او .
و همينطور چگونه محمّد صلّى الله عليه و آله و سلّم به وصف و شرح درمىآيد درحاليكه خداوند جليل اسم او را قرين و در كنار اسم خود ذكر كرده است و او را شريك در اطاعت و انقياد از خود قرار داده ، و براى كسى كه از رسول او اطاعت كند ثواب و جزاء اطاعت و انقياد از خودش را مقرّر كرده است ، زيرا فرموده است : ( و اين افراد - يعنى منافقين - مستوجب نقمت و بدبختى نگشتهاند مگر اينكه خداى متعال و رسول او آنها را از نعمتهاى الهى بهرهمند ساخته ، بواسطه كفران نعمت خود را به بيچارگى و عقوبت گرفتار نمودند ) . پس خداوند - كه پر خير و بركت است اسم او - حال كسانى را كه با او و رسول او از در مخالفت و عناد برمىخيزند و مخالفت اوامر خودش و رسول خودش را مىكنند اين چنين بيان مىكند : ( اى كاش ما اطاعت خدا و اطاعت رسول خدا را در دنيا انجام مىداديم ! ) . و يا اينكه چگونه به وصف و تعريف آيد آن كسى كه خداى متعال اطاعت از او را كنار اطاعت رسول خودش قرار داده است ، آنجا كه مىفرمايد : ( از خدا اطاعت كنيد و از رسول خدا اطاعت كنيد و از متولّيان امر از
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 128
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص١٢٨