وصول به رضوان خدا به دنبال قرآن حركت كنند .
و به دنبال اين معنى معلوم است كه اثر دوّم مشهود است ؛ و آن خروج از ظلمات نفس امّاره به عالم نور [ است ] . حقّاً در اينجا انسان مىيابد كه ظلمات نفس چقدر قبيح و زشت است ، و خروج از آن به نور چقدر لطيف و نيكو ! در ظلمات نفس انسان با هزار درد و رنج و عقده و هزار خصلت زشت و هزار خاطرهء پريشان مواجه است ، و چون در تاريكى است نمىتواند بفهمد كه عيب چيست و راه علاجش كدام است ، و واقعاً آنچه او را در اين معرض هلاكت آورده است كدام صفت زشت و خوى ناپسند است ؟ ولى همين كه آفتاب قرآن تابيد و صحنهء نفس را روشن كرد ، انسان عيوب خود را مىفهمد و ديگر نمىتواند آرام بگيرد ؛ انگيزهاى بسيار قوى او را از باطن تحريك مىكند تا بر اثر تعاليم قرآن عمل كند ، و خواستهء باطنى او كه همان وصول به مقام انسانيّت مطلق و طهارت محض است حاصل شود .
و معلوم است كه اين [ اثر سوّم ] صراط مستقيم است . يعنى قرآن با أقصر فاصله و در أقصر زمان و أقصر معالجه ، انسان را بدين هدف عالى مىرساند . نه آنكه در معالجه بطىء [ باشد ] و سستى كند و دوران نقاهت به درازا كشد و قواى انسان ضعيف و شخص در آستانهء مرگ قرار گيرد ؛ بلكه فوراً و عاجلًا او را معالجه مىكند ، و اين نزديكترين راه به مقصد و وصول به مقام توحيد است ؛ رزقنا الله بمحمّد و آله الطّاهرين .
كلام أميرالمؤمنين عليه السّلام دربارهء قرآن
أميرالمؤمنين عليه السّلام در « نهج البلاغة » مىفرمايد :
ثُمَّ أنزَلَ الكِتابَ نُورًا لا تُطفَا مَصابِيحُهُ و سِراجًا لا يَخبُو تَوَقُّدُهُ و بَحرًا لا يُدرَكُ قَعرُهُ و مِنهاجًا لا يُضَلُّ نَهجُهُ وشُعاعًالا يُظلَمُ [ 1 ] ضَوءُهُ وفُرقانًالايُخمَدُ بُرهانُهُ و
هامش
1 - [ در نسخهء محمّد عبده يضلّ و يظلم با صيغهء معلوم از باب افعال ضبط شده بود ؛ ولى چون در نسخه و ضبط ملّا فتح الله كاشى ص 336 با صيغهء مجهول ثبت بود ؛ و آن از جهت معنى أنسب بود ، لهذا در كتاب و در ترجمهء آن ، بر آن اساس قرار گرفت . ]