عدل خدا ، بيان مىفرمايد كه : اگر به اندازهء يك حبّه از خردل كسى كار نيك كرده باشد آن يك حبّه را حاضر مىكنند ، و به او حتّى به اين مقدار هم ستم نمىشود : وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَة فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّة مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبينَ . [ 1 ]
معلوم است كه مراد از حبّهء خردل از حسنات است نه از سيّئات . چون خدا در مقام بيان نفى ستم است به ذى نفسى ، و ستم آن وقتى است كه حسنات او را به شمارش نياورند ، ولى اگر سيّئات او را به شمارش نياورند لطفى است به او نه ستمى است به او ؛ و از اين آيه نيز خوب واضح مىشود كه حسنات قابل آوردن و حساب كشيدن و در موازين قسط وارد نمودن است .
به هرحال پس از واضح شدن اين دو مقدّمه مىگوئيم كه :
مراد از ميزان عمل هر امّتى عمل پيغمبر يا وصىّ آن پيغمبر است . چون خدا آن پيغمبر و وصىّ او را فرستاده تا مردم را در سطح عقايد و افكار و رفتار خود دعوت كند ؛ پس هر فردى كه عملش به عمل پيغمبرش نزديكتر باشد در مقام اخروى به او قريبتر ، و هر كس حسناتش كمتر باشد دور تر واقع خواهد شد .
در « كافى » و « معانى الاخبار » از حضرت صادق عليه السّلام منقولست :
أنّه سُئِلَ عَن قَولِ اللهِ عَزَّوجَلَّ : وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَة قَالَ : هُمُ
هامش
1 - سوره الأنبيآء ( 21 ) آيه 47 : [ ما براى روز قيامت ، ميزآنهاى عدل و داد را قرار مىدهيم ؛ پس ابداً به صاحب نفسى ستم نمىشود . و اگر آن ستم به قدر سنگينى يك حبّهء خردل ( يك دانهء فلفل ) بوده باشد ما آن را مىآوريم و ما محاسب كافى و تامّ و تمامى هستيم . ]