خداوند ، به دادگرى و نيكوكارى ، فرمان مىدهد " .
از نگاه امام على عليه السلام ، هر كارى كه " معروف ( شايسته ) " باشد ، " احسان " نيز شمرده مىشود :
كُلُّ مَعرُوفٍ إحسانٌ . « 1 »
هر عمل شايستهاى ، احسان است .
دعوت بى قيد و شرط به " بِر "
واژه " بِرّ " ، « 2 » همانند واژههاى " خير " و " معروف " ، از نگاه قرآن و احاديث ، به همه عقايد ، اخلاق و اعمال نيك و شايسته گفته مىشود . « 3 » همچنان كه قرآن به نيكى و يارى بر نيكوكارى فرا مىخواند ، از " اثم ( گناه ) " بر حذر مىدارد :
" وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ
. « 4 »
يكديگر را در نيكى و پروا ، يارى كنيد و يكديگر را در گناه و تجاوز ، يارى نكنيد " .
داورىِ فطرتهاى پاك
نتيجه معنايى كه از " خير " و " شر " و الفاظ و اصطلاحات مشابه آن دو ارائه گرديد ، اين است كه يكى از معيارهاى شناخت " خير " از " شر " ، " معروف " از " مُنكَر " ، " بِر " از " اثم " ، و " احسان " از " اسائه " ، داورىِ فطرتهاى پاك و سالم است .
هامش
( 1 ) . ر . ك : غرر الحكم : ح 6859 و 6497 .
( 2 ) . مفردات ألفاظ القرآن : بَرّ ، مقابل بحر است و از آن ، معناى " گستردگى " تصوّر مىشود . " بِرّ " نيز ، از همان مشتق شده ، يعنى : " گسترش در كار نيك " . در النهايهى ابن اثير آمده است : بِرّ يعنى : احسان . در مجمع البحرين آمده است : برّ ، معناى فراگيرنده هر نوع نيكى است .
( 3 ) . ر . ك : ص 387 ( معناى خير ) .
( 4 ) . مائده : آيه 2 .