وجود آمدن علم است و هر دو براى خداوند متعال ، محال است . « 1 »
چنين تفسيرى از بَدا ، بر اساس قياس خالق به مخلوق است و مورد پذيرش پيروان اهل بيت عليهم السلام نيست . امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
مَن زَعَمَ أنَّ اللّهَ عز و جل يَبدو لَهُ فى شَىءٍ لَم يَعلَمهُ أمسِ فَابرَؤُوا مِنهُ . « 2 »
هر كه بگويد براى خداوند عز و جل درباره چيزى بَدا حاصل شده كه آن را ديروز نمىدانسته ، از او بيزارى بجوييد .
همچنين از منصور بن حازم ، روايت شده كه :
سَأَلتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام : هَل يَكونُ اليَومَ شَىءٌ لَم يَكُن فى عِلمِ اللّهِ بِالأَمسِ ؟ قالَ : لا ، مَن قالَ هذا فَأَخزاهُ اللّهُ ، قُلتُ : أرَأَيتَ ما كانَ و ما هُوَ كائِنٌ إلى يَومِ القِيامَةِ ، ألَيسَ فى عِلمِ اللّهِ ؟ قالَ : بَلى ، قَبلَ أن يَخلُقَ الخَلقَ . « 3 »
از امام صادق عليه السلام پرسيدم : آيا امروز ، خداوندْ چيزى را مىداند كه ديروز نمىدانسته است ؟ فرمود : " نه . هر كس اين را بگويد ، خداوند ، خوارش كند ! " . گفتم : نظرتان اين است كه هر چه تاكنون بوده و هر چه تا قيامت خواهد بود ، در علم خدا هست ؟ فرمود : " آرى ، پيش از آن كه خَلق را بيافريند " .
بنا بر اين ، به اعتقاد اماميّه ، منشأ بَداى خداوند ، نادانى نيست و اگر كسى به چنين بَدايى كه همان بَداى موجود در ميان انسانهاست معتقد باشد ، با اين اعتقادش علم مطلق خدا را انكار كرده و اعتقادى باطل و بر خلاف ضروريّات عقايد اسلامى دارد ؛ چرا كه در ميان علماى اماميّه ، حتّى يك نفر را نيز نمىتوان يافت كه بَداى ناشى از نادانى را به خدا نسبت دهد .
هامش
( 1 ) اصول مذهب الشيعة : ج 2 ص 938 ، بين الشيعة و أهل السنة : ص 75 186 .
( 2 ) بحار الأنوار : ج 4 ص 111 ح 30 .
( 3 ) الكافى : ج 1 ص 148 ح 11 ، التوحيد : ص 334 ح 8 .