دست او گشاده است . خدا هر گونه بخواهد ، مىبخشد " . « 1 »
بدين سان ، اعتقاد به بَدا كه اعتقاد به باز بودن دست خدا در تقديرات است ردّ اعتقاد يهود به بسته بودن دست خداست و كسانى كه منِكر بَدا به معناى صحيح آن هستند ، در صف يهود قرار دارند . جالب است بدانيم كه برخى منكِران بدا ، شيعه را به همسويى با يهود در اعتقاد به بَدا متّهم مىكنند ، « 2 » در حالى كه بر اساس اين آيه شريف ، خودِ آناناند كه با يهود ، همسو هستند .
به نظر مىرسد كه يكى از دلايل انكار بدا به وسيله اهل سنّت ، اين است كه در كتابهاى معتبر آنها ، احاديثى وجود دارند كه خدا را از امر " قضا و قدر " فارغ دانستهاند و امكان هر نوع تغييرى در قضا و قدر را نفى مىكنند . اين گونه احاديث ، در اين كتاب ، مورد بررسى و نقد قرار خواهند گرفت .
ب پيامبرشناسى و امامشناسى
اهمّيت بدا در پيامبرشناسى ، تا حدّى است كه امام رضا عليه السلام مىفرمايد :
ما بَعَثَ اللّهُ نَبِيَّا قَطُّ إلّا بِتَحرِيمِ الخَمرِ و أن يُقِرَّ لَهُ بِالبَداءِ . « 3 »
خداوند ، هرگز پيامبرى را مبعوث نكرد ، مگر همراه با تحريم شراب و اقرار به بدا .
اثر اعتقاد به امكان بَدا و تغيير تقديرات ، براى خودِ پيامبران ، باور داشتن به باز بودن دست خدا و قدرت مطلق اوست . به عبارت ديگر ، پيامبران در اثر اعتقاد به بَدا ، مىدانند كه هر چند با عنايت خدا به تقديرات جهانْ آگاه گشتهاند ، امّا اين تقديرات ، قابل تغييرند و تنها خداست كه از علم مطلق ، برخوردار است . در نتيجه ، به علم خويش ، اتّكا نمىكنند و در همه كارها ، خود را وابسته به خدا مىشمرند .
هامش
( 1 ) ر . ك : التوحيد : ص 167 .
( 2 ) ر . ك : تحفه اثنا عشريّه : ج 2 ص 939 ح 772 ، الشيعة و السنّة : ص 23 ، بين الشيعة و أهل السنّة : ص 182 ، اصول مذهب الشيعة : ج 2 ص 939 .
( 3 ) التوحيد : ص 334 .