مىستودند و هيچكس شكست او را در رزم نديده بود . هم دادگر بود و هم دادخواه و كلاه كيانيش از ماه نيز گذشته بود . هرگز در شهر مداين درنگ نمىكرد و دلاورى با آبروى بود . آن پهلوان شيرگير هرگز در بهار و تموز « 1 » و زمستان و تير نمىآسود و پيوسته در سراسر گيتى مىگشت و در كنار پادشاهى ، هنر مىجست . سپاه كشيدن ساوه شاه به جنگ هرمزد چون ده سال از پادشاهى هرمزد بگذشت ، از هر كشور آواز بدخواهى بلند گشت . ساوه شاه « 2 » با كوس و پيلان و سپاهيان و گنج از راه هرات بيآمد . چهارسد هزار سپاهى « 3 » و هزار و دويست پيل جنگى را به جنگ بيآورد . گويى ديگر هيچ راهى بر روى زمين نمانده بود . از دشت هرات تا لب مرورود همهجا همچون تار و پود آكنده از سپاهى بود . بدين سان سپاهيان خود را تا مرو براند و از گَرد سپاهش ، زمين ناپديد شد . آنگاه ساوه شاه نامهاى به سوى هرمزد نوشت كه : از هر سو سپاهيان را به نزد خود بخوان و پلها و راههاى اين سپاه را آباد كن و گياه براى چهارپايان بيآور و به ياد تيغ ما باش . زيرا كه مىخواهم با اين سپاهيانى كه در دريا و كوه و دشت هستند ، از اين پادشاهى بگذرم « 4 » .
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 461
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٤٦١
هامش
( 1 ) - تموز ، ماندن آفتاب در برج سرطان است كه از 10 تير تا 10 مرداد مىباشد . زنجانى ، فرهنگ جامع شاهنامه ، ماده تموز .
( 2 ) - اين نام به صورتهاى بسيار مختلف از جمله شاوگ ، شابه ، شيابة بن شيب ضبط شده است . ر . ك . طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 726 مسعودى ، مروج الذهب ، ج 1 ، ص 265 مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 188 .
( 3 ) - تعداد سپاهيان ساوه شاه را متفاوت گفتهاند . برخى همچون حكيم فردوسى اين تعداد را 400 هزار نفر دانستهاند . ر . ك . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 1 ، ص 265 مجمل التواريخ و القصص ، ص 76 . برخى 300 هزار نفر گفتهاند . ر . ك . دينورى ، الأخبار الطوال ، ص 108 طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 726 مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 188 . ثعالبى سخن از 100 هزار سپاهى به ميان آورده است . تاريخ غررالسير ، ص 365 .
( 4 ) - طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 726 .