نادان هيچچيز بيشتر از خاك ندارد . پس جان پاك خود را با دانش پسنديده كن . شاه ، با دانش است كه زيبندهء تخت شاهى مىگردد . پس دانا و پيروز بخت باشى . مبادا كه پيمان شكن گردى ، زيرا كه نساجامهء پيمان شكن ، تنها خاك خواهد بود . بىگناهان را كيفر مده و به گفتار بدگويان گوش مسپار . در هر كار تنها به دادگرى فرمان بده ، چرا كه روانت از داد ، شاد خواهد بود . چون بخواهى كه تخت شاهى از تو فروغ گيرد ، هرگز زبان خود را پيرامون دروغ مگردان . اگر كسى از زيردستان تو گنجى داشته باشد ، تو او را از براى اين گنج ، بىرنج بساز . چرا كه چيزهاى ديگران دشمن گنج تو مىباشد . پس تنها به آن گنجى شاد بشو كه آن را با رنج خود فراهم ساختهاى . اگر زيردستى توانگر شود ، گويى شهريار اوست كه دارندهء آن چيزهاست . همگى چه پر منش و چه زيردست بايد در پناه تو باشند . هر كه با تو نيكى كند ، او را پاداش بده و با دشمن دوست خود پرخاش كن . هر گاه كه در گيتى ارجمند گردى ، به رنج تن و درد و گزند نيز بيانديش . اين گيتى هر گونه كه باشد ، باز هم سرايى سپنجى است . پس شايسته نيست كه بىترس در آن بنشينى . چون بخواهى كه از بخت آفرين بيابى ، هنر بجوى و با پيران دانا بنشين و هر گاه بخواهى كه گزندى از بدى نيابى ، به دانش بگراى و از براى آن بلند پايه بشود . كسى را در پيش خود گرامى كن كه جان خودش را در برابر دشمن تو سپر كرده باشد « 1 » . چون تاج شاهنشاهى را بر سر بگذارى ، ديگر راه بهتر را از خوب بازجوى . هميشه دانشمندى را در پيش خود نگاه بدار و او را همچون روان و تن خويش بدان . همهء بزرگان و بازرگانان شهر نيز بايد از داد بهرهمند گردند . هرگز در پيش كسى كه هنر و نژاد را با هم ندارد ، از كم و بيش كارها ياد مكن . جنگ افزار را به مرد بىارزش
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 412
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٤١٢
هامش
( 1 ) - در نسخهء ژول مُل ، ص 1949 ، بيت 3962 آمده :
گرامى كن آن را كه در پيش تو * سپر كرد جان بدانديش تو
ليك در نسخهء مسكو ، ج 8 ، ص 277 مصراع دوم بدين گونه آمده :
« سپر كرده جان بر بدانديش تو » ^ CENTER . كه البته صحيح مىباشد .