درمى كه كسى از براى آن دژم گردد ، نيازى نداريم . پس ، از هر كسى كه آن درمها را بگرفته ، به او بازگردانيد و هرچه از گنج ما نيز بخواهد ، بر آنها بيافزاييد . زيرا شاه يزدان پرست دل مردم زيردست را دردمند نمىخواهد . كاخ آباد قراخان را ويران سازيد تا اين كاخ ويران ، رنج آن سودى باشد كه برده و از آن پس با نفرين و دود بماند . نام او را نيز از ديوان من پاك كنيد و كسى چون او را در درگاه ما به چيزى نشماريد . ديگرى گفت : اى شاه فرّخ نژاد ، بسيار از جم و كاووس ياد مىكنى . انوشيروان پاسخ داد كه : آرى رواست كه چنين باشد . گيتى بر نياكان ما گواه مىباشد . من اين سخنان را از براى آن مىگويم تا پس از مرگم افسر و كلاهم نهان نگردد . ديگرى گفت : چرا شاه ايران راز خود را از بهمن سرافراز بپوشيد ؟ انوشيروان پاسخ داد كه : زيرا او سر از خِرد مىپيچد و همواره به راه آرزوى دل مىرود . يكى گفت : اى شاه كهتر نواز ، چرا اكنون اين چنين ديرساز گشتهاى ؟ انوشيروان در پاسخ گفت : ما با خردمندان و موبدان همان هستيم كه پيش از اين بوديم . ليك چون آواز اهريمن به گوش رسد ، ديگر هيچ انديشهاى در دل و هيچ هوشى در مغز نمىماند . موبد با آن شاه زمين در بارهء پادشاهى و كيش سخن راند و به دو گفت : همانا كه اگر گيتى ، به كيش باشد ، بهتر از آن است كه بىپادشاه بماند « 1 » و خردمند بر اين كار گواه است . انوشيروان در پاسخ گفت : من اين سخن را گفتهام و مردم پاك كيش ، اين را از من شنيدهاند كه شاه بىكيش ، گيتى را نديد . هر كسى كيشى برگزيده است . يكى بتپرست مىباشد و ديگرى پاك كيش . يكى مىگويد نفرين از آفرين بهتر است . ليك بدان كه گيتى با گفتار مردمان ويران نمىگردد . پس هر انديشهاى كه در نهان دارى بگوى . ولى بدان كه پادشاه نيز چون بىكيش باشد ، در گيتى از كسى آفرين
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 409
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٤٠٩
هامش
( 1 ) - در نسخهء ژول مُل ، ص 1946 ، بيت 3897 آمده :
كه بىدين نجويد بد پادشا * خردمند باشد برين برگوا
ليك در نسخهء مسكو ، ج 8 ، ص 275 مصراع اول بدين گونه آمده :
« كه بىدين جهان به كه بىپادشا » ^ CENTER . كه البته صحيح مىباشد .