بر كسى كه سزاوار نيست ، بگشايد ، هيچ مزد و پاداشى نخواهد يافت . سديگر اين كه به يزدان ، ناسپاس شود و تن خود را نشناسد . چهارم راز خود را با هر كسى بگويد و سخن خود را در همهجا بگستراند . پنجم با گفتار ناسودمند تن خود را به درد و گزند دچار سازد . ششم اين كه از چيزى كه سست و نااستوار است ، زينهار بيابد و از بار خار ، پرنيان بجويد . و هفتم آن كه با دروغ ستيزه كند و با بىشرمى فروغ بجويد .
اى شهريار بلند ، بدان كه كسى از پند ، گزند نيابد . چون مرد در ميان انجمن خاموش باشد ، از براى آن خاموشى ، دلش در آرامش خواهد بود . چون به گويندهء دانا گوش بسپارى ، هم تنت از آن بهره خواهد يافت و هم دلت خِرد و هوش مىيابد .
سخنانى را كه شنيدهاى ، فراموش مكن زيرا سخن بر تخت شاهى همچون تاج مىباشد . چون بخواهى كه آنچه دانستهاى ، به بار آيد ، با سخن گفتن خود بند از گوهر بگشاى . چون بخواهى كه نامت در همهجا گسترده شود ، زبان خود را همچون شمشيرى از نيام بيرون بكش . چون با مرد نادان بنشينى ، زبردست نيز زيردست مىگردد . جان و دل آدمى با دانش فروغ مىگيرد . پس به هوش باش تا هرگز به گِرد دروغ مگردى . چون كسى زبان به سخن بگشويد ، بگذار تا سخنش را بگويد و با او تندى مكن . با شنيدن گفتار دانايان توانگر خواهى شد و همچنان كه ازو مىشنوى ، خودت نيز سخن خواهى گفت . با دانش راه بىنيازى را بجوى ، اگر چه سختيهايى برايت پيش آيد . زيرا چون دانش را با سختى بدست آورى ، تو را به سوى آسمان رهنمون خواهد گشت . چون زبان آدمى با دلش راست باشد ، از هر سو در كاستى را خواهد بست . دل انوشيروان شاه هرگز از آموختن ، ناتوان مباد .
آنگاه موبد تيز هوشى پرسيد كه : آيا چه چيز زيبا و نغزى در گيتى است كه مرد را روشنايى مىدهد و او را از رنج روزگار رها مىسازد ؟ بزرگمهر گفت : هر كسى كه خِرد بيابد ، از هر دو گيتى برخوردار خواهد شد .
موبد گفت : اگر او را خِرد - كه جامهء شاهوار و روشن ايزدى است - نباشد ؟ بزرگمهر گفت : دانش از همه چيز بهتر است و چون كسى دانا باشد ، بر همهء بزرگان ،
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 295
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٢٩٥