متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 238

سپس در اين سرزمينها به همهء تهيدستان و كسانى كه با كوشش و رنج تن ، نانى فراهم مىآوردند ، گنجهاى آكنده‌اى ببخشيد و با اين كار ، همگى بر او آفرين بخواندند . تا پيش از انوشيروان ، همهء شاهانى كه پيش از او بودند ، چه جاه ايشان ازو كمتر و چه بيشتر بود ، همگى از زمينهاى كشاورزى بهره مىگرفتند و اين بهره ، سه يك يا چهار يك بود كه از آن شاه بود . چون كواذ بيآمد ، اين بهره را دَه‌يك كرد و بر آن بود كه از دَه‌يك نيز كمتر كند و بكوشد تا كهتران را همچون مهتران بسازد . ليك روزگار او را بر آن كار درنگ نداد . پس تو نيز در اين دريا بسيار از نهنگ بىترس مشو . چون خسرو بر تخت پيلسته بنشست ، آن خراج دَه‌يك را نيز ببخشيد . همهء خردمندان و بزرگان و موبدان بيدار دل بر درگاه او انجمن گشتند و خسرو زمينها را ببخشيد و با ريسمان نهادن آنها را اندازه بكرد و گزيتى به يك درم نهادند تا ديگر دهگان ، دژم نباشد . به هر كسى كه تخم يا چهارپايى براى كشاورزى نداشت ، از گنج شاهنشاه بدادند و زمينها را از براى آن ، خوار نگذاشتند . ديگر هيچ زمينى ناكشته نمانْد و آن آيينهاى كهن پراكنده شد . گزيت درختان انگور بارور و خرماستانها را شش درم نهادند . از زيتون و گردو و ديگر درختان ميوه‌دارى كه هر مهرگان به بار مىنشستند ، يك درم به گنج شاه مىرسيد و بجز اين تا سال ديگر هيچ رنجى نبود . كسى از خوردنيهايى كه در خرداد ماه مىرسد ، هيچ باژى نمىخواست . كارگزاران در هر سال از كسانى كه توانگر بودند ، ليك به دهگانى نمىپرداختند و هيچ اندوه و رنج كشاورزى را نمىديدند ، از دَه تا چهار درم مىگرفتند . هيچ كس بر كشاورزان ستم نمىكرد . اين باژها را كارگزاران در هر چهار ماه يك بار به ديوان شهريار مىبردند . دبيران در ديوان شهريار همهء گزيت و خراجها را مىشمردند و در سه روزنامه « 1 » هر