نمانده و نخواهد ماند . پس تنها بىآزارى و دادگرى بجوييد . اينك خود من نمونهاى بر اين گفتار و بهانهاى براى راستى هستم چرا كه آن همه سپاه آهنگ من و اين انجمن نامدار بكرد . ليك من تنها با سپاهى اندك از اينجا برفتم و سرانجام همهء آن بدخواهان ، نيكخواه گشتند . نامدارى همچون خاقان چين - آن شاه با تاج و نگين - به دست من گفتار شد و سر تخت تركان نگونسار گرديد . اين يزدان پاك بود كه مرا پيروز كرد و سر دشمنان به خاك آمد . پس هيچ بجز بندگى ، پيشهء من مباد و مبادا كه انديشهاى بجز دادگرى داشته باشم . از اين پس تا هفت سال در گيتى از هيچكس ، چه از همتايانم و يا زيردستانم ، خراجى نخواهم خواست « 1 » . به سوى هر كاردار و خودكامهاى نيز نامهاى به پهلوى نوشتيم كه ايشان نيز با زيردستانشان به آيين و داد رفتار كنند و يادى از بدى نكنند . نام همهء تهيدستان شهر را كه از روزگار ، شادى نيابند ، به نزد ما بفرستيد تا آرزويشان را برآورده سازيم . نيز هر نژادهاى را كه خواسته و چيز را از دست داده ، با گنج ما بىنياز بسازيد . وام وامدارانى را كه تهيدستند و در هر جا بىارج و بىفرّهى مىباشند ، از گنج ما بپردازيد و نامشان را در ديوانها بنويسيد . از يزدان بخواهيد تا همچنان دل ما را به آيين كيش نگاه بدارد . شمايان نيز به اين پيمان ما شادمانى كنيد و با كهتران مهربانى نماييد . بندگان را خوار نداريد ، زيرا كه ايشان نيز بندهء كردگار مىباشند . هر كسى كه توانايى و شايستگى آن را دارد ، كودكانش را به فرهنگيان بسپارد . روان خود را با دانش توانگر سازيد و خِرد را افسر سر خود گردانيد . دست خود را از چيزهاى كسان دور نگاه داريد و بىآزار و يزدان پرست باشيد . بر آنچه
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 137
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص١٣٧
هامش
( 1 ) - دينورى از بخشيدن خراج يك سال و طبرى از 3 سال ياد مىكند . الأخبار الطوال ، ص 85 تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 623 . نيز دينورى مىنويسد كه بهرام نيمى از غنايم را ميان تنگ دستان و بينوايان تقسيم كرد و نيم ديگر را ميان لشگريانى كه با او همراه بودند . « همه مردم كشور شاد شدند و به خوشگذرانى و شادكامى پرداختند آن چنان كه كرايه يك اسب براى اسبدوانى در يك روز به بيست در هم رسيد و ارزش يك دسته گل به يك در هم » . همان ، همان صفحه . طبرى نيز مىنويسد كه بهرام 20 هزار هزار درم به خاندانها و مردم والانژاد داد . همان ، همان صفحه .