سپهسالار در خواب ديد كه سياوش ، شمالهاى « 1 » را از آفتاب برافروخت و با آن شماله ، تيغى نيز به دست بگرفت و به پيران گفت : ديگر درنگ ، سزاوار نيست . سر از اين خواب نوشين بردار و يادى از فرجام كار گيتى كن ، زيرا كه امروز ، روز جشن و آيينى نو است . شب زادن شاه كى خسرو « 2 » است . پيران سپهبد كه چنين شنيد در خواب خوش بلرزيد « 3 » . پس گلشهر « 4 » خورشيدرخ نيز از خواب برخاست پيران به دو گفت : برخيز و خردمندانه به نزد فرنگيس برو زيرا كه امشب سياوش را در خواب ديدم كه از آفتاب آسمان نيز درخشان تر بود . مرا گفت : تا به كى مى خوابى ، بيش از اين درنگ مكن و به جشن شاه كى خسرو بيا . گلشهر كه چنين شنيد ، به شتاب به نزد فرنگيس ماهروى رفت . پس بديد كه آن شاه از فرنگيس زاده شده است « 5 » . چون گلشهر آن كودك را بديد ، با شادى و شتاب بازگشت و همهء كاخ را از آن كار آگاه ساخت و شادمانانه به پيران گفت : اينت خورشيد نو آيين كه همانا جفت ماه است . بيا و اين شگفتى و بزرگى و خواست
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 571
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٥٧١
هامش
( 1 ) - شماله به پارسى به معناى شمع است .
( 2 ) - نام كى خسرو در اوستا به صورت كَوى هَئوسْرَوَKaviHaosrava، در پهلوىKay xusraw، در سانسكريتsuravasaو نيز به صورتهاىxosrow ù xusrou ù xusrauآمده است . اين نام از هئوسرونگههHaosravahaكه اسم مجرد به معناى شهرت و آوازهء نيك است ، گرفته شده و به معناى نيكنام و نيك آوازه مىباشد . شكل معرب آن كسرى است . پورداود ، يشتها ، ج 2 ، ص 255 برهان قاطع ، ماده كى خسرو ، حواشى معين 134 .Justi , Iranisches , Namenbuch , p. خوارزمى لقبش را همايون ذكر كرده است . مفاتيح العلوم ، ص 100 . در اينجا ذكر نكتهاى لازم است و آن اين كه در صورتى كه همچون بيشتر موارد واژهء كِى را به معناى شاه ( و نه به معناى ديگر آن كه در ارتباط با مقامات روحانى مىباشد ) در نظر بگيريم ، ديگر آوردن كلمهء « شاه كى خسرو » كه حكيم فردوسى به كار برده است ، چندان صحيح نمىباشد . چرا كه در اين صورت چنان خواهد بود كه بگوييم « شاه شاه خسرو » .
( 3 ) - ثعالبى مىنويسد كه سياوش در خواب به پيران گفت : « اگر نتوانستى جان مرا پاسدارى كنى ، اكنون در نگهداشت فرزندم بكوش » . تاريخ غررالسير ، ص 140 .
( 4 ) گلشهر همسر پيران بوده است .
( 5 ) - مستوفى مىنويسد كه كى خسرو 4 ماه پس از قتل پدرش به دنيا آمد . تاريخ گزيده ، ص 89 . در رسالهء شهرهاى ايران آمده است كه كى خسرو در شهر سمرقند زاده شد . رسالهء شهرهاى ايران ، بند 3 - 2 در متون پهلوى ، ص 64 .