يوز دونده خواهى ، پس بيا تا به نخچيرگاه افراسياب رويم و از گَرد سواران ، رخ آفتاب تابان را بپوشانيم و با نيزههاى دراز و با يوز و باز به شكار پردازيم و با كمند ، گورخر گيريم و با شمشير ، شير به دام افكنيم و با ژوپين ، گراز به چنگ آوريم و با باز شكارى ، تذرو بيابيم . و اينها همه در يك روز به انجام رسانيم و شكارى در آن دشت توران كنيم كه در گيتى يادگار بماند . رستم گفت : گيتى به كام تو باشد و نيكى سرانجامت باد . سپيدهدم به آن دشت توران رويم و دَمى از شكار و تاختن نغنويم . پس همگى در آن باره سخن گفتند و كسى چيز ديگر نگفت . سپيدهدم كه از خواب برخاستند ، آهنگ رفتن كردند . پس با يوز و بازهاى شكارى و نشسته بر تختهايى بر پشت باره ، به سوى رود شهد « 1 » تاختند . در يك سوىِ نخچيرگاه افراسياب ، كوه و در سوى ديگر آن رود و در سويى سرخس و بيابانى در پيش بود . « 2 » پس چون پهلوانان ايران بدانجا رسيدند ، همهء آن دشت را پر از خرگاه و تاژ « 3 » كردند . آهوان از آن انبوهى ، سرآسيمه گشتند و زمين از شيران درّنده تهى شد و مرغان پرنده را نيز آگهى رسيد . در هر سوى نخچيرگاه ، مرغى كشته يا زخمى به تير افتاده بود . اين چنين آن پهلوانان يك هفته را با دلى شاد و روشن و لبى كه يك دَم نيز از خنده نيآسود در آنجا به شكار و ميگسارى پرداختند . به روز هشتم تهمتن بر تخت بنشست و آن سپاهيان و بزرگان و پهلوانان گردنكش
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 380
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٣٨٠
هامش
( 1 ) - رود شهد ، بخش پايين هرى رود در خراسان است كه به آن رود سرخس نيز گفته مىشود . راهنماى نقشه جغرافيايى شاهنامه فردوسى ، ماده درياى شهد .
( 2 ) - اين مكانى كه حكيم فردوسى در اينجا متصور شده است ، در خاك توران قرار نداشته است ، بلكه در اين سوى جيحون و در خاك ايران بوده است . اما بايد در نظر داشت كه افراسياب همواره به ناحق به اين سوى جيحون و به اراضى ايران تجاوز مىكرد و در آن نواحى مرزى ساكن مىشد و تنها با جنگهايى سخت بود كه به آن سوى جيحون و به توران مىرفت اما چون چندى مىگذشت ، بار ديگر تجاوز خود را از سر مىگرفت . در هر حال بايد دانست كه اين مكان كه به عنوان شكارگاه افراسياب از آن نام برده شده است با اين نشانيها كه حكيم فردوسى داده و آن را در حوالى رود شهد و سرخس دانسته ، دقيقاً در خاك ايران بوده است .
( 3 ) - تاژ به پارسى به معناى خيمه است .