تخطي إلى المحتوى الرئيسي

متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 365

مساهمون:

ص٣٦٥

ايشان بود ؟ از چپ و راست سپاه بيآراستند و همهء دليران آماده رزم و كينه‌خواهى گشتند . از سوى سپاه ايران ، گرازه در راست سپاه ايستاده و بنهء سپاه را بدان سو بردند . زواره « 1 » ، آن اژدهاى دلير و شير نامبردار به سوى چپ سپاه رفت و رستم دستان سوار بر رخش در دل سپاه ايستاد . آنگاه رستم بفرمود تا كارناى بزدند و سپاه از جاى بجنبيد . از هر سو درخشيدن تيغ و خشت برآمد . هر جا كه رستم ، رخش را مىرانْد ، گويى آتش مىافشانْد . دشت از خون ، گويى رود زم « 2 » بود ، نه رزمگاه رستم پيل تن . در هر سو سرِ بريده‌اى با كلاهخود به چشم مىخورد و در سراسر دشت گبرها پراكنده بود . پس تهمتن از ريختن خون فرومايگان در گذشت و رخش را تيز كرد و در پى شاه شام تاخت و كمندى بر ميان او انداخت و همچون گوى از زين برگرفتش و همچنانكه زخم چوگان مىزند ، او را به روى ، بر زمين پرتاب كرد . بهرام بيآمد و دستش را ببست و اين چنين آن شاه نامبردار گرفتار گشت . از بس در هر سو و از هر گروه كشتگانى بر زمين فتاده بودند ، كوه و دشت به خون آغشته گشت . از ديگر سو ، شاه بربرستان با چهل تن از بزرگان و پهلوانانش به چنگ گراز گرفتار آمدند . شاه هاماوران چون بنگريست ، همه را از كران تا كران كشته و گروهى از پهلوانان و نام آوران را زخمى و گروه ديگر را در بند افتاده يافت . پهلوانى پيل تن ديد كه با تيغ تيز در آن رزمگاه چنين رستاخيزى كرده است . بدانست كه آن روز ، روز سختى و رنج

هامش
( 1 ) - زوارهZawreh، اوزْوارگUzwragبرادر رستم بوده است . بندهش ، ص 152 برهان قاطع ، ماده زواره .
( 2 ) - زمZam، زَمْبZambيا وَزْمWazmهمان است كه به عربى زم ّZammخوانده مىشود . زم شهركى بوده است در حدّ خراسان و كنار رود جيحون و بر سر راه ترمذ و آمل و نزديك كش و نخشب قرار داشته است . در غالب متون جغرافيا زم به عنوان يك شهرك ذكر شده است نه رودخانه . ولى بر اساس روايت حكيم فردوسى احتمالاً رودخانه‌اى هم داشته كه به همين نام از كنار آن مىگذشته است . ر . ك . ابن خرداذبه ، مسالك و ممالك ، ص 27 اصطخرى ، مسالك و ممالك ، ص 234 و 222 و 203 جيهانى ، اشكال العالم ، ص 182 - 181 و 172 برهان قاطع ، ماده زم اعتماد السلطنه ، مرآة البلدان ، ج 4 ، ص 2335 ماركوارت ، ايرانشهر ، ص 164 لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 429 راهنماى نقشه جغرافيايى شاهنامه فردوسى ، ماده زم .