آرام و خواب رها كرد و سپاهى نيرومند بساخت . از هر سوى ايران ، خروش بر آمد و آن گيتىِ رام گشته ، ديگر پر از جنگ و جوش گشت . افراسياب برآشفته گرديد و با سپاه تازيان كه از دشت نيزهوران آهنگ ايران كرده بودند ، برآويخت . سه ماه ميان دو سپاه جنگ بود و سرهاى بسيارى از براى دستيابى به تاج ايران زمين بدادند . ليك سرانجام تركان بر تازيان پيروز گشتند . سپاه تركان در ايران پراكنده شدند و زن و مرد و كودك ، بندهء ايشان گشت . « 1 » چنين است رسم سراى سپنج * همه از پى آز با درد و رنج سرنجام نيك و بدش بگذرد * شكارست و مرگش همى بشكرد گيتى بر ايرانيان سياه گشت . پس دو گروه از سپاه ايران با خواهش ، به نزد زال به زابلستان شدند و او را گفتند : اكنون كه فرّهء كاووس شاه گم گشته است ، تو پناه ما از بديها باش . اينك بخت ، شوريده گشته و كار سختى پيش آمده است . دريغست ايران كه ويران شود * كنام پلنگان و شيران شود همه جاى جنگى سواران بدى * نشستنگه شهرياران بدى كنون جاى سختى و جاى بلاست * نشستنگه تيز چنگ اژدهاست
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 360
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٣٦٠
هامش
( 1 ) - غالباً مورخان اسلامى در بارهء آمدن اين سپاه تازيان به ايران سكوت اختيار كردهاند . در بندهش آمده است كه چون كى كاووس در يمن گرفتار و در بند شد ، فردى از تازيان به نام « زين گاو » كه زهر به چشم داشت ( ؟ ) از فرصت سوء استفاده كرد و با نيت غلبهء بر ايران ، بدينجا تاخت . و « به هر كه به بد چشمى نگريست ، كشته شد » . ايرانيان كه چنين ديدند براى رهايى از غلبهء تازيان دست به دامان دشمن ديرينشان يعنى افراسياب گشتند و از او خواستند كه به ايران بيآيد و با زين گاو بجنگد . افراسياب نيز از اين موقعيت سوء استفاده كرد و به ايران آمد و زين گاو را بكشت اما خود در ايران به شاهى نشست و بسيارى از مردم ايران را بالاجبار به تركستان كوچانيد و در آنجا ساكن ساخت و خود نيز در ايران زمين به ويرانگرى پرداخت . بندهش ، ص 140 . ثعالبى در روايتى در اين باب هيچگونه ذكرى از دعوت و خواهش مردم ايران از افراسياب نكرده ، بلكه مىنويسد كه چون گزارش گرفتارى كى كاووس با افزودههاى نادرست در بارهء كشته شدن يا زنده بودن او پراكنده شد ، ايرانشهر برآشفت و آشوب همه جا را فرا گرفت و اعراب به شورش برخاستند و افراسياب نيز خود ( بدون دعوت مردم ) به ايران تاخت و به ويرانگرى پرداخت . تاريخ غررالسير ، ص 116 - 115 . در همينجا بايد دانست كه همزمان با تاختن اين دو سپاه اعراب و تورانيان به ايران ، سپاهى نيز از گرگساران به ايران حمله آورد . در اين رابطه حكيم فردوسى در آينده سخن خواهد گفت .