زيان كردهاند بر نفسهاى خود ، يعنى : سرمايهء عمر به باد غفلت بر دادند ، و تابع آرزوهاى نفس شدهاند ، و در دوزخ جاويد ماندگاناند .
و در خلاصة المنهج در طى تفسير آيهء كريمه
( يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْواجاً )
« 1 » مسطور است : يعنى روزى كه دميده شود در صور در نفخهء ثانيه ، پس بيائيد شما گروه گروه مختلفه از قبرهاى خود به عرصهگاه محشر ، يا هر گروهى با پيغمبر خود .
و در تفسير ثعلبى و كشّاف و طبرسى و غير آن مذكور است : كه معاذ بن جبل روزى با حضرت رسالت پناه صلى الله عليه و آله در منزل ابى ايوب انصارى بودند ، اين آيه را از آن حضرت سؤال كرد فرمود : يا معاذ از چيزى پرسيدى كه بزرگترين چيزها است .
پس آب در چشم مبارك بگردانيد و فرمود كه : صنفى از امّت مرا در روز قيامت حشر كنند ، و ايشان را از مؤمنان ممتاز سازند ، بعضى بر صورت بوزينگان باشند ، و بعضى در صورت و هيئات خوكان ، و برخى نگون ساران كه ايشان را بر روى به دوزخ مىكشند ، و بعضى نابينايان ، و برخى كران ، و بعضى گنگان ، و جمعى مىخايند زبانهاى خود را و آن را بر سينههاى ايشان افتاده باشد ، و ريم از دهنهاى ايشان سيلان مىكند ، و اهل محشر را از آن كراهت باشد ، و طايفهاى دست و پاى بريده باشند ، و بعضى از دارهاى آتشين آويخته ، و گروهى را نتنى و بوئى باشد بدتر از مردار ، و برخى را جبّهها پوشانيده باشند از قطران كه چسبيده باشد به پوستهاى ايشان .
امّا بوزينگان سخن چينان باشند ، و خوكان حرام خوران ، و نگون ساران ربا خورندگان ، و كوران جور كنندگان در حكم ، و گنگان و كران آنهائى كه به عمل خود معجب بودهاند ، و زبان خايان علما كه گفتار ايشان مخالف كردار ايشان
هامش
( 1 ) سورهء نبأ : 18 .