بوده ، و دست و پا بريدگان رنجانندگان همسايگاناند ، و آويختگان از دار غمّازان و سعايت كنندگان به سلاطين ، و آنها كه فتن عظيم دارند متابعان شهوات ، و باز دارندگان حقّ خدا ، و پوشيدگان به لباس قطران اهل تكبّر « 1 » .
و در طى تفسير كريمهء
( يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ )
« 2 » يعنى : در روزى كه دميده شود در صور اوست دانندهء عالم ملكوت و شهادت كه عالم ملك است ، و اوست خداوند حكمت در بعث و حشر خلايق ، آگاه بدان كه كى بر انگيزد ، و بر چه وجه حشر كند .
صاحب تفسير آورده : كه در خبر است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه : شب معراج اسرافيل عليه السلام را ديدم در زير عرش صورى در دهن گرفته بر شكل شاخ ، و آن را چهار هزار منفذ بود ، و چشم در زير عرش كشيده بود ، جبرئيل عليه السلام را گفتم : چند گاه است تا اين صور را اسرافيل در دهن دارد ؟ گفت : از آن وقت كه حق تعالى عالم را آفريده او اين صور را در دهن گرفته ، و منتظر است كه كى فرمان الهى در رسد به دميدن آن تا تأخير در آن واقع نشود .
در مجمع آورده : كه اسرافيل دو بار در صور بدمد ، در نفخهء اوّل همهء خلايق بميرند ، و در دوّم همه زنده شوند ، پس نفخهء اولى براى انتهاء دنيا باشد ، و دوّم براى ابتداء آخرت .
ابو سعيد خدرى از حضرت رسالت پناه صلى الله عليه و آله روايت كرده كه فرمود : چگونه به خوشحالى توان گذرانيد و حال آن كه صاحب صور در دهن گرفته و گوش فرا داشته ، منتظر آن كه مأمور شود به دميدن آن تا بلا تأخير در دمد « 3 » .
و صاحب خلاصة المنهج در طى تفسير كريمهء
( يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ
هامش
( 1 ) تفسير ثعلبى 6 : 360 ، تفسير كشّاف 4 : 208 ، مجمع البيان 10 : 191 .
( 2 ) سورة انعام : 73 .
( 3 ) مجمع البيان 4 : 67 - 68 .