چه ميزان از قرآن معجزه است ؟
آنچه در ماجراى قرآن با قوم عرب مايهء شگفتى است اين است كه قرآن در معارضه با ايشان بسيار مماشات كرد ، و از تحدى به تمام قرآن چشم پوشيد و به تحدى به 10 سوره مانند قرآن اكتفا كرد . سپس فقط به تحدى به 1 سوره مانند قرآن قناعت كرد . علىرغم اين مماشات و همراهى ، مدعيان از عجزى به عجز ديگر و از شكستى به شكست ديگر دچار شدند ، و در مقابل ، قرآن از موفقيتى به موفقيتى ديگر و از پيروزى به پيروزى ديگر دست يافت .
بنگريم كه قرآن در آغاز هماوردطلبى در سورهء طور به ايشان فرمود :
« أَمْ يَقُولُونَ تَقَوَّلَهُ بَلْ لا يُؤْمِنُونَ . فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِثْلِهِ إِنْ كانُوا صادِقِينَ »
« 1 » . سپس ، آنها كه از برابرى بازماندند ، به ايشان كمك كرد و فرمود :
« أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَياتٍ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ وَ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ »
« 2 » . چون اين بار نيز عاجز ماندند ، يكبار ديگر با ايشان همراهى كرده فرمود :
« إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ »
« 3 » سرانجام ، چون بعد از اين همه اغماض و چشمپوشى ، ناتوانى ايشان در تحدى به يك سوره بسيار زشت و رسوا بود ، و خداوند تا پايان روزگار برايشان مهر شكست و هزيمت زد ، آنان [ در اين حد نيز ] نتوانستند [ با قرآن تحدى كنند ] و نخواهند توانست ، برهان ايشان باطل و
هامش
( 1 ) . « بلكه گويند اين ( قرآن ) را از خود فرابافتهاى [ نه چنين است ] ، بلكه [ به سبب گردنكشى و حسد ] ايمان نمىآورند . پس ، سخنى مانند اين بيارند اگر راستگويند . » ( طور : 33 و 34 )
( 2 ) . « بلكه مىگويند كه اين ( قرآن ) را خود بافته است بگو اگر راستگوييد شما هم ده سوره بر بافته مانند اين بياريد و هر كه را جز خدا توانيد [ به يارى ] بخوانيد . پس اگر [ آن ياوران ] شما را پاسخ ندهند ، بدانيد كه جز اين نيست كه [ اين قرآن ] از دانش خدا فروآمده ، و اينكه جز او خدايى نيست ، پس آيا شما مسلمانيد ؟ » ( هود : 13 - 14 )
( 3 ) . « و اگر دربارهء آنچه بر بنده خويش فروفرستاديم در شك و گمانيد ، سورهاى مانند آن بياوريد و به جز خدا گواهان [ و ياران ] خود را بخوانيد اگر راستگويانيد . و اگر نكرديد ، و هرگز نخواهيد كرد ، پس ، از آتشى كه هيمهاش آدميان و سنگهاست و براى كافران آماده شده بپرهيزيد . » ( بقره : 23 و 24 )