صعوبت راه و محال بودن توفيق در آن را با جان خود حس مىكردند . به گمان من و نويسندگان پيش از من آنان از ابتدا و از عمق جان به بلاغت و اعجاز قرآن معتقد بودند و صرفا مىخواستند براى اطمينان قلب بر دلايل فراوانى كه با ذوق بيانى خود چشيده بودند دليل جديدى اضافه كنند چرا كه اگر امثال اين اديبان بلاغت و اعجاز قرآن را نچشيده باشند ، چه كسى مىتواند چشيد ؟ تاريخ معاصر نيز شاهد بوده است كه رهبران بهائيت و فرقه قاديانى كتابهايى تأليف كردند كه گمان مىبردند با آن به معارضه با قرآن برخاستهاند اما نهايتا ترسيده و از عرضه آن به مردم شرم كردند ؛ لذا با اميد به تغيير شرايط و فرا رسيدن روزگارى كه امثال اين بافتههاى حقير و بىارزش ميان مردم رواج يابد و جهل نسبت به زبان و ادب عربى و قرآن و اسلام بيشتر شود ، آنها را پنهان داشتند خداوند ايشان را نااميد و آرزوهاشان را نقش بر آب سازد ( كه ساخت ) .
قرآن حاوى هزاران معجزه است
مىدانيم كه قرآن افزون بر 6200 آيه دارد . همچنين در مبحث گذشته دريافتيم كه ميزان و مقدار تحدى تا حد يك سوره از قرآن كاهش يافت . و نيز مىدانيم كه لفظ سوره بر سورهء « كوثر » كه مشتمل بر 3 آيه كوتاه است نيز صدق مىكند همچنين مىدانيم سوره چه يك آيه باشد و چه مشتمل بر آيات طولانى حكم سوره را دارد . و باز دانستيم كه اسلوب قرآن 7 ويژگى دارد كه حتى يكى از آنها به تمام و كمال در هيچ كلام ديگرى يافت نمىشود . در مبحث پيشين راجع به همه اين موارد به تفصيل سخن گفتيم . در پرتو حقايق فوق نتيجه مىگيريم كه قرآن مشتمل بر هزاران معجزه است ، نه يك معجزه آنچنان كه برخى از افراد سطحىنگر و سادهانديش گمان بردهاند . هرگاه بر اين مجموعه وجوه اعجاز زير را كه قرآن حامل آن است بيفزاييم معجزات قرآن چنان متنوع و گسترده مىشود كه به شماره در نمىآيد . پاك و منزه است آنكه از يك ، كثرت را و از فرد امت را آفريد .
« أَ وَ لَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ يُتْلى عَلَيْهِمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَرَحْمَةً وَ ذِكْرى لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ »
« 1 » ،
« لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ
هامش
( 1 ) . « آيا آنان را بسنده نيست كه اين كتاب را كه بر آنها خوانده مىشود براى آنها فروفرستاديم ؟ هرآينه در اين [ كتاب ] بخشايشى و ياد كرد و پندى است براى مردمى كه ايمان آوردند . » ( عنكبوت : 51 )