كارشان رسوا شد ، و علىرغم اكراه شديد ايشان ، امر خداوند ظاهر و روشن گشت . « 1 » به اين ترتيب ، روشن مىگردد كه حد اقل ميزان معجزه در قرآن به اندازهء كوتاهترين سورهء آن است ، و آنان كه معتقدند ميزان معجزه همه قرآن است ، نه بخشى از آن ( يعنى معتزله ) « 2 » و نيز آنان كه مىگويند ميزان اعجاز در قرآن هر مقدارى است كه بر آن قرآن صدق كند و لو كمتر از يك سوره ، از طريق ثواب به دورند و با اين آيات مىتوان نظر ايشان را باطل ساخت .
هماوردى با قرآن
خوانندهء محترم احتمالا از تلاش دشمنان براى معارضه با قرآن اطلاع دارد . آنچه ايشان به عنوان معارضه و هماوردى با قرآن عرضه كردهاند چيزى جز تلاشى مضحك و خجلت بار نيست . تلاشى كه ايشان را در برابر عموم مردم شرمنده ساخت و موجب مضحكهشان شد و سرانجام نيز به غضب خداوند و خشم مردم گرفتار آمدند . اين هماوردى و معارضه خود دست آورد جديدى براى حق و دليلى عينى بود بر اينكه قرآن تنها كلام خداوند تواناست ، و نه انسان و نه جن را ياراى معارضه با آن نيست اگر كسى در اين امر ترديد دارد ، اين گوى و اين ميدان .
تاريخ از مسيلمه كذّاب « 3 » ياد مىكند كه مدعى بود سخنى همچون قرآن بر او وحى مىشود او با سخنان ياوه و سخيفى نظير : « إنا أعطيناك الجماهر ، فصل لربك و جاهر يا و الطاحنات طحنا و العاجنات عجنا و الخابزات خبزا » به سوى مردم آمد . خواننده نيك مىداند كه چنين عبارات بىارزشى از نظر ادبى به هيچ رو نمىتواند معارضه و هماوردى با قرآن تلقى شود . سخن گفتن طوطى كجا و فصاحت انسان كجا ؟ اين كلمات
هامش
( 1 ) . نظر مؤلف محترم مبنى بر ترتيب و سير هماوردطلبى قرآن از تمام قرآن به يك سوره با ترتيب نزول آيات تحدى تعارض دارد و صحيح نيست - ص 354 ، پاورقى مترجم .
( 2 ) . قاضى ابو بكر باقلانى در كتاب اعجاز القرآن خود تصريح مىكند « معتزله نيز هر سوره از قرآن را مستقلا معجزه مىدانند و از ايشان آرايى نظير سخن ما نقل شده است . با اين تفاوت كه برخى از ايشان شرط نكردهاند كه آيا به اندازهء سوره باشد . بلكه بزرگى آيه را شرط دانستهاند » ( اعجاز القرآن ، باقلانى : 254 ، تحقيق احمد صقر ، دار المعارف ، قاهره ) بنابراين سخن مؤلف محترم مبنى بر اينكه معتزله ميزان اعجاز را همه قرآن مىدانند و نه بخشى از آن صحيح نيست .
( 3 ) . مسيلمة بن حبيب . وى اواخر حيات پيامبر در يمامه ادعاى پيامبرى كرد . گروهى به او ايمان آوردند پس از پيامبر ، در دوره خلافت ابو بكر ، در جنگ يمامه از مسلمانان شكست خورد و كشته شد .