- گفتهء ابراهيم به فرزندش : « . . . إنى أرى فى المنام أنى أذبحك فانظر ما ذا ترى . . . » زيرا از يكسو رؤياى پيامبران حق است ؛ و از سوى ديگر صحبت ابراهيم با فرزندش دربارهء اين موضوع مهم خود دليل بر آن است كه اين فرمانگريز ناپذير است . در غير اين صورت آن صحبتهاى مهم و دردناك را كه اولين مراحل تلاش براى اجراى فرمان خدا محسوب مىشود با فرزند خود نمىكرد .
- اسماعيل پدر را از تسليم خود به امر پروردگار و آمادگى براى اجراى فرمان خدا آگاه كرد :
« . . . قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ »
.
- ابراهيم ( ع ) وسايل ذبح را آماده كرد و دست به كار شد : فرزند خود را آماده ساخت و اسماعيل نيز خود را تسليم و آماده اجراى فرمان كرد : « فلما أسلما و تله للجبين » .
- خداوند ابراهيم را ندا داد كه خوابش را راست ساخته است . يعنى همچون كسى عمل كرده كه خواب را راست مىداند و آن را محقق كرده است . اگر اطاعت از اين فرمان خداوند واجب نبود ، خداوند ابراهيم را به خاطر راست ساختن خوابش و تلاش براى تحقق امر مولايش مدح نمىكرد .
- خداوند به ذبحى بزرگ ابراهيم را فديه داد . پس ، اگر خواست خداوند ذبح اسماعيل نبود ، دليلى وجود نداشت كه به ابراهيم فديه دهد .
- خداوند ابراهيم را مدح مىكند كه او از مؤمنان و نيكوكاران است كه شايستگى آن را دارند كه خداوند پس از سختى در كارشان گشايش ايجاد كند و تأكيد مىفرمايد كه اين همان امتحان آشكار است و با باقى گذاردن نام نيك از او در ميان آيندگان وى را پاداش داد و فرمود « سلام على ابراهيم » همهء اين امور بر آن دلالت دارد كه خداوند او را فرمان داد و او اطاعت كرد . ابراهيم ( ع ) به دشوارترين شكل آزموده شد و او خود را تسليم خدا كرد و به سوى خدا بازگشت .
همچنين ، نكاتى در آيه وجود دارد كه نشان مىدهد خداوند پيش از آنكه ابراهيم امكان و فرصت امتثال امر را بيابد حكم خود را نسخ كرد . اين نكات عبارتند از : تلاشى كه ابراهيم براى اجراى فرمان خداوند كرد و گامهايى كه در اين تلاش برداشت ؛ از جمله صحبت با فرزندش تا به تسليم و رضايت وى مطمئن شود ، و يا آنكه تدبير ديگرى براى ذبح او بينديشد ؛ آماده شدن هر دو براى عمل ذبح ؛ به زمين خواباندن پاره جگر و نور چشمش تا خنجر بر گلويش بگذارد و همان گونه كه پروردگار عالميان فرمان داد ، قربانيش