خداوند در اجازه دادن به بيماران و مسافران براى خود روزه در ماه رمضان و به جاى آوردن قضاى آن آسانى كار شما را اراده كرده است نه دشوارى كارتان را . همچنين ، نص دوم يعنى
« يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ »
نيز در سياق خاص آمده و معناى آن با توجه به آيات قبل چنين است : در صورتى كه بندگان خدا توانگرى و فراخدستى ندارند كه با زنان آزاد و مؤمن ازدواج كند ، به شرط اينكه در صورت عدم ازدواج بيم آن داشته باشند كه مرتكب زنا شوند ، خداوند ازدواج با كنيزان مؤمن را برايشان مباح ساخته است « 1 » .
بنابراين ، معناى آسانگيرى مذكور در اين سياق آن است كه به آن فقيرانى كه در صورت عدم استطاعت ازدواج بيم دارند مرتكب زنا شوند اجازهء ازدواج با كنيزان مؤمن خدا داده شده است .
شبههء چهارم
مىگويند طبق آيه
« ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها . .
. » « 2 » نسخ يا با حكمى سهلتر كه بهتر از حكم اول است ( « بخير منها » ) و يا با حكمى مساوى كه بهتر از حكم اول به شمار مىآيد ( « مثلها » ) واقع مىشود ؛ اما با حكم سختتر نسخ هيچگاه صورت نمىپذيرد .
پاسخ
پاسخ آنكه مقصود از بهتر بودن و همانند بودن در آيهء مورد بحث آنگونه كه ايشان فهميدهاند سهلتر بودن و يا مساوى بودن حكم جديد با حكم منسوخ نيست . بلكه مراد از آنها ، همچنانكه به تفصيل گفتيم ، بهتر بودن و همانندى در نفع و ثواب است . بنابراين ، چه مانعى دارد كه حكم ناسخ دشوارتر حاوى فايدهاى بيشتر در دنيا و اجرى عظيمتر در آخرت نسبت به حكم منسوخ و يا حاوى ثواب و پاداشى همانند آن باشد .
هامش
( 1 ) . دربارهء نسخ اين حكم بعدا سخن خواهيم گفت .
( 2 ) . بقره : 106