الْأُمُورُ
« 1 » » « 2 » سپس خداوند حكم را سختتر مىكند و حركت براى جنگ را بر مسلمانان واجب مىسازد و به ايشان هشدار مىدهد كه اگر براى جنگ آماده نشوند دچار عذاب خواهند شد :
« إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّوهُ شَيْئاً وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَ أَيَّدَهُ ، بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها وَ جَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلى وَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
. » « 3 »
و مثال نسخ بدون جانشين ، آيهاى است كه طى آن خداوند متعال مسلمانان را دستور داد در ازاى نجوا با رسول خدا ( ص ) صدقه بدهند و فرمود :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً . .
. » « 4 » سپس اين تكليف را از مردم برداشت بدون آنكه ايشان را به چيزى در عوض آن مكلف سازد :
« أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ . .
. » « 5 »
هامش
( 1 ) . « به كسانى كه با آنان كارزار كردهاند ، از آن رو كه ستم ديدهاند ، رخصت كارزار داده شد . و هرآينه خداوند بر يارى ايشان تواناست . آنان كه به ناروا از ديار خويش رانده شدند تنها بدين سبب كه گفتند پروردگار ما خداى يكتاست . و اگر خداوند برخى از مردم را به برخى بازنمىداشت ، هرآينه ديرها و كليساها و كنشتها و مسجدها كه در آن نام خدا بسيار ياد مىشود ويران مىگرديد . و البته خدا كسى را كه او را يارى كند يارى خواهد كرد كه خدا هرآينه نيرومند و تواناى بىهمتاست . همان كسان كه اگر ايشان را در زمين جايگاه و قدرت دهيم نماز برپادارند و زكات دهند و به كار نيك و پسنديده فرمان دهند و از كار زشت و ناپسند بازدارند و خداى راست فرجام كار . » ( حج : 39 - 41 )
( 2 ) . دربارهء ناسخ و منسوخ بودن اين دو آيه بعدا سخن خواهيم گفت .
( 3 ) . اگر [ براى جهاد ] بيرون نرويد ، شما را عذاب كند عذابى دردناك و گروهى ديگر به جاى شما آورد . و او را هيچ زيانى نمىرسانيد و خداى بر هر چيزى تواناست . اگر او را يارى نكنيد ، هرآينه خدا او را يارى كرد ، آنگاه كه كسانى كه كافر شدند او را بيرون كردند در حالى كه يكى از دو تن بود هنگامى كه هر دو در غار بودند ، آنگاه كه به همراه خويش مىگفت : اندوه مدار ، خدا با ماست . پس ، خدا آرامش خود را بر او فروفرستاد ، و او را به سپاهى كه شما نمىديديد نيرومند گردانيد و سخن آنها را كه كافر شدند فروتر كرد و سخن خداى برترين است و خدا تواناى بىهمتا و داناى استوار كار است . » ( توبه : 39 و 40 )
( 4 ) . « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، چون [ خواهيد كه ] با پيامبر راز گوييد ، پيش از راز گفتن صدقهاى بدهيد . . . » ( مجادله : 12 )
( 5 ) . « آيا ترسيديد كه بيش از راز گفتن خود صدقه بدهيد ؟ پس چون نكرديد و خدا هم بر شما بازگشت ، پس