مفيد امتناع نسخ است . زيرا نسخ حكمى از تورات ، به ويژه حكم بزرگداشت روز شنبه ، در واقع باطل ساختن احكامى است كه از جانب خداوند نازل شده است .
شبههء ايشان به نحو آشكارى از دامنهء ادعايشان محدودتر است . زيرا به فرض پذيرش اين شبهه ، نهايت آنچه ثابت مىشود امتناع نسخ شريعت موسى ( ع ) به وسيلهء شريعت ديگر است . اما شبههء مذكور بر امتناع نسخ اديان غير يهود با يكديگر دلالتى ندارد . بلكه بعيد به نظر مىرسد كه يهود نسخ اديان اسرائيلى پيش از دين يهودى را به وسيلهء اين دين انكار كنند . منظور ما از اين پاسخ آن است كه يا ادعاى خود را از آنچه گفتهاند محدودتر سازند ، تا با آنچه كه دليل اثبات آن تصور مىكنند تناسب داشته باشد ؛ و يا دليلى را كه گمان دارند عامتر از اين است ارائه دهند ، تا با ادعايشان برابرى كند .
ثانيا ، نمىپذيريم كه تورات همواره نزد ايشان محفوظ و مصون از تحريف مانده ، تا استدلال به آن صحيح باشد . بلكه برعكس ، دلايل بسيارى در دست است كه ثابت مىكند تورات صحيح در حال حاضر وجود خارجى ندارد ، و آنچنان ديگرگونى و تبديل در آن راه يافته كه مىتوان گفت زمانى تورات بوده است ! از جمله اين دلايل آن است كه نسخهء تورات موجود نزد سامريان عمر دنيا را حدود هزار سال بيش از مقدارى مىداند كه در نسخه عنانيه ذكر شده است ؛ و در نسخهء نصارا نيز عمر دنيا حدود هزار و سيصد سال بيش از اين مقدار ذكر شده است . دليل ديگر آنكه از برخى از نسخههاى تورات چنين فهميده مىشود كه نوح ( ع ) همهء پدران خود تا آدم ( ع ) و نيز حدود دويست سال از دورهء آدم ( ع ) را درك كرده است « 1 » . اما محتواى برخى ديگر از نسخهها مشعر آن است كه نوح ( ع )
هامش
نسخ ، چنين عبارتى به حضرت موسى ( ع ) ، نسبت داده شده است ، كه به نظر مىرسد حاصل تحريف و وضع يهوديان باشد . دكتر مصطفى زيد احتمال داده است اين جمله از تحريفات احمد بن يحيى بن اسحاق راوندى باشد . ( النسخ فى القرآن الكريم ، دكتر مصطفى زيد ج 1 : 41 ) باقلانى معتقد است چنين عباراتى در متن عبرى تورات وجود ندارد ، و يهوديان در نقل مطالب تورات به زبان عربى در آنها تحريف كرده و يا تفسير خود را بر آن افزودهاند . ( التمهيد فى الرد على الملحدة المعطلة و الرافضة و الخوارج و المعتزلة :
142 و 143 به تعليق و تصحيح مجرد محمد الخضيرى و محمد عبد الهادى ابو ريدى ، دار الكتاب العربى )
( 1 ) . يهوديان معتقدند فاصله ميان خلقت آدم تا ولادت نوح ( ع ) 1056 سال است . تورات عمر آدم ( ع ) را به