آن جلسات مجموعه ضوابطى بود كه مبناى اين كار عظيم قرار گرفت . كميته مذكور به منظور نظرخواهى از عالمان بزرگ و كانونهاى اسلامى در كشورهاى ديگر ، ضوابط يادشده را براى ايشان ارسال داشت تا بر اساس نظريات و آراء به دست آمده ، تفسيرى كه كاملا مورد اجماع و تأييد همگان است فراهم آيد ، البته با اين فرض كه بالفعل تفسيرى متفق عليه وجود ندارد . از آنجا كه اين ضوابط حاوى احتياطها و حزمانديشىهاى مختلف و متناسب با چنين هدف بزرگى است ، عينا آن را عرضه مىكنيم تا خواننده محترم آن را همراه با شرايط و ملاحظاتى كه قبلا براى تفسير قرآن برشمرديم مورد توجه قرار دهد .
1 . تفسير حتى الامكان ، به جز در مواردى كه فهم آيه ايجاب مىكند ، عارى از اصطلاحات و مباحث ويژه علمى باشد .
2 . متعرض نظريات علمى جديد نشود . به عنوان مثال در آيهاى كه از رعد و برق ذكرى به ميان آمده است اين دو پديده مورد تفسير علمى قرار نگيرد . و يا در آيهاى كه در آن به آسمان و نجوم اشاره شده است . به نظر عالمان نجوم استناد نشود . صرفا آيه با توجه به مدلول لفظ عربى آن مورد تفسير قرار گيرد و نكات پندآموز و هدايتگر آن تبيين شود .
3 . در صورت نياز به بحث گسترده درباره برخى از مباحث ، كميتهء تفسير آن را در حاشيهء تفسير ذكر كند .
4 . كميته هيچ امرى را جز آنچه آيهء شريفه بر آن دلالت دارد نپذيرد ؛ و نه به مذهب خاصى از مذاهب فقهى و كلامى و نظاير آن مقيد باشد ؛ و نه در تأويل آيات معجزه و امور خارقالعاده و امثال آن كلام را بر معنايى كه ظهور در آن ندارد حمل كند .
5 . قرآن را بر اساس قرائت حفص تفسير كند ؛ و جز در موارد نياز ، متعرض تفسير قرائتهاى ديگر نشود .
6 . از تكلف در پيوند ميان آيات و سور با يكديگر بپرهيزد .
7 . از ميان احاديث اسباب نزول ، آنچه را ، پس از بررسى ، داراى سندى صحيح است و به فهم آيه كمك مىكند متذكر شود .
8 . در تفسير ، ابتدا متن كامل آيه يا آياتى كه مربوط به موضوعى واحد هستند ذكر كند . سپس معانى دقيق مفردات آن را تحرير كند و پس از آن ، در قالب عباراتى روشن و
مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 740
مساهمون: الشيخ محمد عبد العظيم الزرقاني
ص٧٤٠