در حاشيهء ترشيح المستفيدين آمده است :
كسى كه قرائت سورهء فاتحه را نداند جايز نيست ترجمه آن را بخواند ، زيرا اولا خداوند مىفرمايد :
« إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا »
« 1 » و زبان عجمى عربى نيست . ثانيا ، قرائت الفاظ عربى قرآن خود عبادت است « 2 » .
سيوطى در اتقان مىگويد :
قرائت قرآن به معنا جايز نيست ، زيرا جبرئيل آن را به لفظ عربى ادا كرده است ، و او مجاز به وحى قرآن به معنا نبود « 3 » .
عقيدهء مالكيان
در حاشيهء دسوقى بر شرح الدر دير للمالكية چنين آمده است :
قرائت قرآن به غير از زبان عربى جايز نيست . بلكه تكبير نماز نيز به غير عربى و با لفظى مترادف از زبان بيگانه مجاز نمىباشد . بنابراين ، اگر شخصى از اداى سورهء حمد به زبان عربى ناتوان باشد ، بر او واجب است به امامى كه قرائتش صحيح است اقتدا كند . اگر اقتدا ممكن بود و شخص از آن اجتناب كرد ، نمازش باطل است . و اگر امامى نيافت ، خواندن فاتحه از او ساقط مىشود . و در عوض آن بايد به لفظ عربى ذكر و تسبيح خداى بگويد . و گفتهاند بر هر مكلفى واجب است كه قرائت فاتحه را به لفظ عربى فرا بگيرد و در اين امر نهايت سعى خود را به كار بندد و تلاش كند كه سورى بيش از آن را بياموزد . و تنها در صورتى عذرش پذيرفته است كه به چنين كوششى مشغول باشد و مرگ وى را از فراگيرى بازدارد « 4 » .
در كتاب المدونة آمده است :
از ابن قاسم پرسيدم نظر مالك راجع به كسى كه عربى نمىداند و نماز را به زبان عجمى آغاز مىكند چيست ؟ گفت : از مالك راجع به شخصى كه به زبان عجمى سوگند مىخورد سؤال شد ، مالك آن را ناپسند شمرد و در نفى آن گفت : « آيا
هامش
البرهان ضمن ارائه آدرس نسخهء خطى كتاب ، به نقل از اخبار التراث العربى از دو رسالهء دانشگاهى در تحقيق و تصحيح البحر المحيط خبر مىدهد ظاهرا البحر المحيط تاكنون به چاپ نرسيده است . براى اطلاع بيشتر - حاشيهء البرهان زركشى ، به تصحيح دكتر يوسف عبد الرحمن المرعشلى ، ج 1 : 18
( 1 ) . يوسف : 2
( 2 ) . حاشية ترشيح المستفيدين ، ج 1 : 52 .
( 3 ) . الإتقان ، سيوطى ، ج 1 ، نوع 16 : 127
( 4 ) . حاشية الدسوقى على الشرح الكبير ، شمس الدين محمد غرفة دسوقى ، ج 1 : 236 و 233 .