براى ايشان نوشت » « 1 » . ميان اين دو روايت تعارضى آشكار وجود دارد . زيرا در روايت اول ذكر شده كه سلمان « بسمله » و بخشى از آن را به فارسى ترجمه كرد ؛ و طبق روايت دوم وى سورهء فاتحه را ترجمه كرده است . علاوه بر اين ، خبر دوم بر خلاف اولى اشارهاى به عرضه موضوع بر پيامبر ( ص ) ندارد .
سادسا ، اين روايت بر فرض صحت سند ، با دلايل قطعى مبنى بر محال بودن و حرمت ترجمه تعارض دارد . و خبر متعارض با دليل قطعى را اعتبار نيست .
حكم قرائت ترجمهء قرآن و خواندن آن در نماز
به استثناى نظر خلاف و اضطراب موجود در بعضى از نقلهاى حنفيان ، تقريبا همه فقها بر منع قرائت ترجمهء قرآن به هر زبانى ، چه فارسى و چه غير فارسى ، و در هر شرايطى ، چه در نماز و چه در غير آن ، اتفاق نظر دارند . در اينجا نظر خوانندگان محترم را به گزيدهاى از اقوال فقهاى مذاهب مختلف جلب مىكنيم تا موضوع روشنتر شود .
عقيدهء شافعيان
صاحب المجموع مىگويد :
عقيدهء ما ( شافعيه ) آن است كه قرائت قرآن به غير زبان عربى ، چه فرد عربى بداند يا از تكلم بدان ناتوان باشد و چه در نماز و چه در غير نماز ، جايز نيست . پس ، اگر نمازگزار به جاى حمد و سوره در نماز ترجمهء آن را خواند ، چه قرائت را نيكو بداند يا نه ، نمازش صحيح نيست . جمهور عالمان ، از جمله مالك ، احمد و ابو داود ، اين قول را پذيرفتهاند « 2 » .
زركشى در بحر المحيط مىگويد :
ترجمهء قرآن به فارسى و غير فارسى جايز نيست . بلكه قرائت آن به هيئتى كه اعجاز بدان محقق مىشود واجب است . زيرا ترجمه از نماياندن اعجاز قرآن ناتوان است ، و زبانهاى ديگر از تبيين آنچه در ميان زبانهاى مختلف صرفا به عربى اختصاص يافته است قاصرند « 3 » .
هامش
( 1 ) . المجموع شرح المهذب ، ابو ذكريا يحيى بن شرف النووى ، ج 3 : 378 . ادارة الطباعة المنيرية ، مصر
( 2 ) . همان : 379 .
( 3 ) . البحر المحيط در اصول فقه اثر بدر الدين زركشى . دكتر يوسف عبد الرحمن مرعشلى در حاشيه كتاب