معمر « 1 » از وهب بن عبد اللّه « 2 » بن ابو طفيل « 3 » نقل مىكند كه گفت : على رضى اللّه عنه ، را در
هامش
قرآن نزد علىّ بن ابى طالب است » . ( حلية الاولياء ، ابو نعيم اصفهانى ، ج 1 : 67 ) . زركشى ، على ( ع ) را صدر مفسران صحابه مىشمارد و تصريح مىكند كه ابن عباس كه در علم تفسير منحصر به فرد بود تفسير را از على ( ع ) آموخت . ( البرهان زركشى ، ج 2 : 293 ) . دقت در اين روايات و دهها روايت ديگر كه در تعظيم مقام على ( ع ) نقل شده نشان مىدهد كه علم و دانش على ( ع ) به كتاب خدا بيش از همه در ميان اصحاب پيامبر ( ص ) امرى مشهور و مقبول بوده است . متاسفانه برخى از عالمان اهل سنت به دليل تعصبات فرقهاى در مخفى داشتن اين حقيقت آشكار كوشيدهاند چنانكه در متن ملاحظه مىشود ، سيوطى با ظرافت به جاى ذكر برترى و پيشتازى على ( ع ) در تفسير قرآن نسبت به ساير صحابه ، موضوع كثرت و قلت روايات تفسيرى را مطرح كرده است . و براى آنكه مخاطب از اين سخن برترى علمى على ( ع ) را نسبت به ساير اصحاب نتيجه نگيرد ، در صدد توجيه آن برآمده مىنويسد : « علت اين امر آن است كه ( سه خليفه اول ) زودتر از دنيا رفتهاند . مؤلف محترم نيز علىرغم آنكه به برترى علمى و دانش على ( ع ) تصريح مىكند و اشتغال سه خليفه اول را به امور خلافت و ادارهء حكومت ، دليل ديگرى براى كثرت روايات منقول از على ( ع ) مىشمارد ، حال آنكه به روشنى مىدانيم به ويژه در حكومت دينى و ايدئولوژيك ، آنكه بر مسند حكم و سياست مىنشيند بسيار بيش از ديگران محل رجوع مردمان است . در همينجا لازم است به حقيقت ديگرى اشاره كنيم : علىالقاعده بايد روايات منقول از على ( ع ) به دليل سبقت در اسلام و برترى مقام علمى ايشان ، بسيار بيش از ساير اصحاب باشد ، و سخن سيوطى صرفنظر از توجيهى كه ذكر كرده صحيح به نظر مىرسد ، اما مجامع معتبر روايى اهل سنت اين حقيقت را تأييد نمىكند . به عنوان مثال مسلم در صحيح خود ، كه از معتبرترين كتب روايى اهل سنت به شمار مىرود ، از مجموع 3033 حديث ، تنها 68 حديث از على ( ع ) و در مقابل 77 حديث از عمر ثبت كرده است . و در كتاب التفسير صحيح مسلم حتى يك روايت از على ( ع ) به چشم نمىخورد ، در حالى كه 5 روايت از عمر ثبت شده . اينكه آن همه روايات كه عالمانى چون سيوطى بدان اشاره كردهاند چه شده است و چرا در مجامع روايى اهل سنت در مقايسه با ساير اصحاب مشهور و حتى در مقايسه با اصاغر و متاخران صحابه نظير ابو هريره و تابعانى همچون كعب الاحبار روايات اندكى از على ( ع ) ثبت است البته سؤالاتى است كه عالمانى همچون سيوطى بايد بدان پاسخ گويند .
( 1 ) . ابو عبيدة معمر بن مثنى بصرى ( 110 - 290 ه . ق ) از ائمه علم و ادب . از آثار اوست : نقائض جرير و الفرزدق و طبقات الشعراء و إعراب القرآن . ( الأعلام زركلى ، 8 : 191 )
( 2 ) . وهب بن عبد اللّه بن مسلم بن جنادة سوايى ، ابو حجيفه ( 64 ه . ق ) صحابى . وى هنگام رحلت پيامبر ( ص ) در سنين جوانى بود و در دوران خلافت على ( ع ) اداره بيت المال و شرطه كوفه را به عهده داشت . ( الأعلام زركلى ، 9 : 149 )
( 3 ) . عامر بن واثلة بن عبد اللّه بن عمر الليثى ، ابو طفيل ( 3 - 100 ه . ق ) صحابى و از شاعران و شجاعان كنانة . وى در برخى از جنگهاى على ( ع ) پرچمدار بود . به خونخواهى حسين ( ع ) در قيام مختار شركت