حال خطبه ديدم كه مىگفت : « سلونى ، فو اللّه لا تسألوني عن شىء إلا اخبرتكم . و سلونى عن كتاب اللّه ، فو اللّه ما من آية إلا و أنا أعلم أ بليل نزلت أم بنهار ، أ فى سهل أم فى جبل » « 1 » .
و در روايت ديگرى از على ( ع ) نقل شده است كه فرمود : « و اللّه ما نزلت آية إلا و قد علمت قيم أنزلت و أين أنزلت إن ربى وهب لى قلبا عقولا و لسانا مسئولا » « 2 » .
درباره ابن مسعود نيز روايات بسيارى نقل شده است . در شناخت عظمت و بزرگى شأن وى آنچه ابو نعيم « 3 » از ابو البخترى « 4 » روايت كرده كفايت مىكند ابو البخترى مىگويد :
به على گفتند ما را از مقام ابن مسعود خبر ده . فرمود : « قرآن و سنت را فرا گرفت ، به پايان برد ، و در دانش بدان بسنده كرد » « 5 » .
درباره ابن عباس بايد گفت كه وى به شهادت رسول خدا ( ص ) ترجمان قرآن بود . از مجاهد نقل شده است كه گفت : ابن عباس گفت : پيامبر به من فرمود : « نعم ترجمان القرآن أنت » « 6 » . بيهقى نيز در كتاب دلائل از ابن مسعود رضى اللّه عنه نقل مىكند كه گفت :
« عبد اللّه بن عباس چه ترجمان خوبى براى قرآن است » « 7 » .
همچنين پيامبر ( ص ) در حق ابن عباس چنين دعا فرمود : « اللهم فقهه فى الدين و علمه التأويل » « 8 » .
هامش
كرد . آخرين صحابى بود كه از دنيا رفت . ( الأعلام زركلى ، 4 : 36 ) در متن ، سند حديث وهب بن عبد اللّه بن ابى طفيل ذكر شده كه احتمالا اشتباه چاپى است و وهب بن عبد اللّه عن ابى طفيل صحيح است .
( 1 ) . از من بپرسيد سوگند به خدا از چيزى نمىپرسيد مگر آنكه شما را از آن باخبر خواهم ساخت . از من دربارهء قرآن بپرسيد . پس سوگند به خدا آيهاى نيست مگر آنكه مىدانم شب نازل شده است يا روز در دشت نازل شده است يا در كوه . ( حلية الأولياء و طبقات الأصفياء ، ابو نعيم اصفهانى ، ج 1 : 67 و 68 ) .
( 2 ) . همان . ج 1 : 67 .
( 3 ) . احمد بن عبد اللّه بن احمد اصفهانى ، ابو نعيم ( 336 - 430 ه . ق ) حافظ ، مورخ و راوى . از آثار اوست :
حلية الأولياء و طبقات الأصفياء ، معرفة الصحابة ، دلائل النبوة . ( الأعلام زركلى ، 1 : 157 )
( 4 ) . سعيد بن فيروز طائى ( با لولاء ) ، ابو البخترى ( . . . - 82 ه . ق ) از فقيهان كوفه و ثقه در حديث ، وى در قيام قراء عليه حجاج كشته شد . ( الأعلام زركلى ، 3 : 99 )
( 5 ) . حلية الأولياء ، ابو نعيم اصفهانى ، ج 1 : 129 ، دار الكتاب العلميه ، بيروت ، لبنان .
( 6 ) . طبقات الكبرى ، ابن سعد ، ج 2 : 366 ، دار صادر ، بيروت ، لبنان .
( 7 ) . دلائل النبوة ، بيهقى ، ج 6 : 193 .
( 8 ) . « خداوندا او را در دين فقيه و عالم گردان و تفسير را به وى تعليم فرما . » ( صحيح البخارى ، كتاب الوضوء ، باب وضع الماء ضد الخلاء ؛ صحيح مسلم ، فضائل الصحابة : ح 138 . )