ابن جزرى سپس مىگويد : نوع مردودى نيز باقى مىماند و آن قرائتى است كه با قواعد زبان عرب و رسمالخط عثمانى سازگارى دارد ، اما مستند به هيچ نقلى نيست .
طرد چنين قرائتى قطعى و منع آن شديدتر است و كسى كه در تلاوت قرآن به آن تمسك كند مرتكب بزرگترين گناهان شده است . البته محمد بن حسن بن مقسم بغدادى « 1 » - مقرى نحوى كه بعد از قرن سوم مىزيسته - چنين قرائتى را جايز دانسته است .
امام ابو طاهر بن ابى هشام در كتاب بيان « 2 » مىگويد :
در دوران ما نابغهاى ظهور كرد و گمان كرد كه هر قرائتى كه با وجهى از قواعد زبان عربى و رسمالخط مصحف سازگارى دارد خواندن آن در نماز و عبادات ديگر جايز است ! او بدعتى را بنا نهاد و از حق منحرف گشت . همانطور كه حافظ ابو بكر خطيب « 3 » در كتاب تاريخ بغداد و ما در كتابت طبقات ذكر كرديم ، به دليل طرح چنين آرايى در بغداد ، مجلسى براى اين شخص ترتيب داده شد كه در آن فقيهان و قاريان حضور يافتند و همگى وى را از چنين رأيى برحذر داشتند . او قانع گشت و از عقيدهء خود بازگشت و از آن جلسه صورت مجلسى فراهم آوردند « 4 » .
ملاحظه
علىرغم اينكه قرآنيت قرآن با تواتر محقق مىشود ، قاريان به سه دليل در ضابطه تعيين قرائت مشهور به صحت اسناد به اضافهء دو ركن ديگر اكتفا كردند و تواتر را در اين زمينه شرط نداشتند . اين سه دليل عبارتند از :
1 . ضابطهء صحت قرائات يك ضابطه است نه يك تعريف : تواتر به عنوان جزء تعريف و يا شرط آن در تعريف قرآن لحاظ مىشود اما در ضابطه صحت قرائات منظور نمىگردد ، زيرا در ضوابط ما به دنبال چيزى هستيم كه در تعاريف مد نظر نيست . هدف از ضوابط بيان ماهيت و عينيت امور نيست .
2 . آسان ساختن تشخيص قرائتهاى مورد قبول از ساير قرائات براى دانشآموز و طالب
هامش
( 1 ) . ابو بكر محمد بن حسن بن يعقوب بن حسن بن مقسم عطار ، ابو بكر ( 265 - 354 ه . ق ) عالم قرائت و ادبيات عرب از آثار اوست : الأنوار در تفسير قرآن ، اللطائف فى جمع هجاء المصاحف . ( الأعلام زركلى ، 6 : 81 )
( 2 ) . عبد الواحد بن عمر بن محمد بن ابى هاشم ، ابو طاهر بغدادى ، بزاز ( م 349 ه . ق ) . ( غاية النهاية ، 1 : 475 )
( 3 ) . احمد بن علىّ بن ثابت بغدادى ، ابو بكر ، خطيب ، مورّخ ( اعلام زركلى ، 1 : 166 )
( 4 ) . النشر فى القراءات العشر ، ابن جزرى ، ج 1 ، صص 14 - 18