است كه به دليل اختصار از آن در مىگذريم « 1 » .
محقق ابن جزرى مثالهايى را كه مكى به دليل رعايت اختصار طرح نكرده است به شرح زير بيان مىدارد .
مثال نوع اول :
« مُلْكِ »
و
« مالِكِ »
« 2 » ،
« يَخْدَعُونَ »
و
« يُخادِعُونَ »
« 3 » ، « اوصى » و
« وَصَّى »
« 4 » ، « يطوّع » و
« تَطَوَّعَ »
« 5 » و نمونههايى نظير آن در قرائات مشهود .
مثال نوع دوم : قرائت
« وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى »
« 6 » با حذف « ما خلق » نزد ابن مسعود و ابو درداء و قرائت آيه شريفهء
« . . . وَ كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْباً »
« 7 » با تبديل واژه « وراءهم » به « امامهم » و افزودن كلمه « صالحة » پس از « سفينة » . و قرائت
« وَ أَمَّا الْغُلامُ فَكانَ أَبَواهُ مُؤْمِنَيْنِ . . »
. « 8 » به صورت « و أما الغلام فكان كافرا أبواه مؤمنين » نزد ابن عباس . و قرائاتى نظير آن كه راويانى ثقه آن را نقل كردهاند .
مثال نوع سوم : قرائاتى كه راويان غير ثقه فراوان نقل كردهاند و در كتابهاى شواذ غالبا با سند ضعيف ثبت شدهاند . قرائت ابن سميفع « 9 » و ابو سمال « 10 » و ديگران در
« . . . نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ . . »
. « 11 » با جيم معجمه « 12 » و در
« . . . لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً . . »
. « 13 » كه با فتح لام ، ( بر خلاف ضبط مصحف كه « ل » در « خلفك » ساكن است ) خواندهاند . همچنين است
هامش
( 1 ) . الإبانة عن معانى القراءات ، مكى بن ابى طالب : 51 و 52 ، به تحقيق عبد الفتاح اسماعيل شلبى ، دار النهضة مصر للطبع و النشر .
( 2 ) . فاتحه : 4
( 3 ) . بقره : 9
( 4 ) . بقره : 132
( 5 ) . بقره : 158
( 6 ) . ليل : 3
( 7 ) . كهف : 79
( 8 ) . كهف : 80
( 9 ) . محمد بن عبد الرحمن بن السميفع ، ابو عبد اللّه يمانى ( غاية النهاية ، ابن جزرى ، 2 : 162 )
( 10 ) . قعنب بن ابو قعنب ابو سمال عدوى ، قارى . وى قرائات شاذ را اختيار مىكرده است . ( غاية النهاية ، ابن جزرى ، 2 : 27 )
( 11 ) . يونس : 92
( 12 ) . در اين عبارت جملهاى از قلم افتاده است . عبارت صحيح چنين است : « ننحيك » با هاء مهمله در آيهء« نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ »با جيم معجمه . ( مؤلف )
( 13 ) . يونس : 92