متشكل از اوراقى پراكنده بود و مانند مصاحف صورتى منظم و به هم پيوسته نداشت .
تعداد صحف
دربارهء تعداد مصاحفى كه عثمان آنها را استنساخ كرده است اختلاف نظر وجود دارد . ابن عاشر « 1 » تأييد مىكند مصاحف 6 عدد بودهاند : مكى ، شامى ، بصرى ، كوفى و مدنى عام ، كه عثمان آن را به مقر حكومت خود اختصاص داد ، و مدنى خاص ، كه آن را براى خود نگه داشت . و اين همان است كه « مصحف امام » ناميده شده است . صاحب زاد القراء مىگويد : « هنگامى كه عثمان قرآن را در مصحفى به نام مصحف امام گرد آورد ، از آن مصاحفى را نسخهبردارى كرد و مصحفى را به مكه ، مصحفى را به كوفه ، مصحفى را به بصره ، مصحفى را به شام فرستاد ، مصحفى را نيز در مدينه براى خود نگه داشت . » اين نظر مانند نظر قبل است و تعداد مصاحف را 6 عدد مىداند . سيوطى و ابن حجر معتقدند كه مصاحف 5 عدد بودهاند . « 2 » شايد ايشان مصحف امام را از اين تعداد استثنا كردهاند . بنابراين فرض ، اختلاف اين نظر با دو نظر قبل اختلافى لفظى است . همچنين گفته شده است مصاحف 8 عدد بودهاند . 5 مصحف مورد اتفاق همگان كه عبارتاند از مصاحف كوفى ، بصرى ، شامى ، مدنى عام ، مدنى خاص . و 3 مصحف مورد اختلاف ، يعنى مصحف مكه ، بحرين ، و يمن « 3 » . گفته شده است كه عثمان مصحفى نيز به مصر فرستاد . شايد نظرى كه مىگويد مصاحف 6 عدد بوده است قابلقبولتر باشد . به هر حال ، منظور آن است كه عثمان تعدادى مصحف استنساخ كرد و بدين وسيله نياز موجود در جامعهء اسلامى را مرتفع ساخت و در ميان امت وحدت كلمه به وجود آورد و آتش فتنه را فرونشاند . مشخص شدن تعداد مصاحف چندان تأثيرى در بحث ما ندارد . در تعيين تعداد مصاحف تا آنجا كه تنوع ادله اجازه مىداده است اختلاف نظر وجود دارد و
هامش
( 1 ) . احتمالا منظور نويسنده عبد الواحد بن احمد بن علىّ بن عاشر انصارى ( 990 - 1040 ه . ق ) فقيه اندلسى است از آثار اوست : المرشد المعين على الضرورى من علوم الدين ، فى علم رسم القرآن و فتح المنان در شرح نور الظمآن ( الأعلام زركلى ، 4 : 175 )
( 2 ) . الإتقان ، سيوطى ، ج 1 ، نوع 18 و 171 ؛ فتح البارى ، ابن حجر عسقلانى ، ج 9 ، 20 .
( 3 ) . مصحف مكى مورد ترديد و اختلاف نيست ، بلكه در مورد مصحف يمن و بحرين اتفاق نظر وجود ندارد .