نشان دهنده زبان قبيله طى است . مثالهاى مربوط به اين نوع قبلا ذكر شد . بر آنها مىافزاييم آيهء شريفهء
« يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ . . »
. « 1 » كه در نگارش عثمانى كلمه « يأتى » با حذف « ى » به صورت « يأت » نوشته شده است تا بر زبان هذيل دلالت كند .
6 . وادار ساختن مردم به فراگيرى قرآن از عالمان و حافظان مورد اعتماد و اقتصار و اتكا نكردن در قرائت بر رسم الخط عثمانى كه فىالجمله مطابقتى با نحوهء اداى صحيح كلمات ندارد . اين امر دو ويژگى در برداشت :
اول ، اطمينان يافتن از الفاظ قرآن و نحوه ادا و ترتيل و تجويد نيكوى آن . زيرا قواعد و شيوهء رسم الخط هر قدر هم كامل باشد ممكن نيست در اين زمينهها اطمينان و يقين را موجب گردد : گاه در چاپ اشتباهى رخ مىدهد گاهى نيز ممكن است بعضى از احكام تجويد ، نظير قلقله « 2 » و اظهار و اخفاء « 3 » و ادغام و روم و اشمام و مانند آن ، در نظر قارى مغفول بماند . خطاى در تطبيق قواعد نيز جاى خود دارد . ازاينرو عالمان صرفا اعتماد بر مصاحف را جايز نشمرده و فراگيرى نحوهء اداى كلمات و قرائت صحيح را از حافظان مورد وثوق ضرورى دانستهاند . در صحت اين نظر نبايد كمترين ترديدى روا داشت . آيا قرآن با هر رسم الخطى به تنهايى مىتواند يك قارى را به نحوهء اداى صحيح فواتح سور ، مانند
« كهيعص »
« 4 » يا
« حم عسق »
« 5 » و يا
« طسم »
« 6 » راهنمايى كند ؟ نظير اين است رعايت قواعد تجويدى روم و اشمام ، مثلا در كلمه « لا تأمنّا » در آيه شريفه
« . . . ما لَكَ لا تَأْمَنَّا عَلى يُوسُفَ . . »
. « 7 » .
هامش
( 1 ) . هود : 105
( 2 ) . « قلقله » ، در علم تجويد ، تلفظ حرف ساكنى با آوايى آهسته را گويند . و آن تنها در حروف ق ، ط ، ب ، ج و د است كه آنها را « حروف شديده » ناميدهاند ، چه پنهان يا به آهستگى و سستى تلفظ نمىشوند .
( 3 ) . اخفاء همانند ادغام و اظهار يكى از احكام نون ساكن و تنوين و به معنى پوشانيدن و پنهان كردن حرف به هنگام تلفظ است . اخفاء حالتى ما بين ادغام و اظهار است . هرگاه بعد از نون ساكن يكى از پانزده حرف ت ، ث ، ج ، د ، ذ ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ف ، ق ، ك قرار گيرد ، نون ساكن و تنوين ، خفيف و با اندكى كشيدن صدا تلفظ مىشود . مانند : كنتم ، من تاب ، من ثمرة ، أنجينا ، أندادا ، من ذهب ، إن شاء اللّه ، غفورا شكور و غيره . - الإتقان ، سيوطى ، نوع 31 « فى الإدغام و الإظهار و الإخفاء و الاقلاب » : 266 .
( 4 ) . مريم : 1
( 5 ) . شورى : 1 و 2
( 6 ) . نمل : 1
( 7 ) . يوسف : 10