الراشدين من بعدى و عضوا عليها بالنواجذ » « 1 » .
همچنين ، ترديدى نيست كه پيروى از اجماع امت هر عصرى به ويژه امت عصر اول واجب است خداوند متعال مىفرمايد :
« وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً »
« 2 » .
از جمله كسانى كه اجماع امت بر رسمالخط عثمان نقل كرده است نويسنده كتاب المقنع است كه با سند خود از مصعب بن سعد روايت مىكند كه گفت « هنگامى كه عثمان مصاحف را از بين برد ، مردم را ديدم كه از آن خشنود بودند و كسى وى را سرزنش نكرد » « 3 » . همچنين شارح عقيله « 4 » از انس بن مالك روايت مىكند كه عثمان به هر منطقهاى از سرزمينهاى مسلمانان مصحفى ارسال كرد و آنان را فرمان داد تا هر مصحفى كه مخالف با مصاحف اوست بسوزانند ، و شنيده نشد كه كسى درباره رسمالخط مصاحف عثمانى مخالفت كند . اجماع بر نحوه نگارش عثمانى خود دليل بر آن است كه عدول از آن و انتخاب رسم الخطى ديگر جايز نيست . خداوند امام خراز « 5 » را رحمت كند كه گفت :
بعده جرّده الامام * فى مصحف ليفتدى الانام
و لا يكون بعده اضطراب * و كان فيما قد رأى صواب
و قصة اختلافهم شهيرة * كقصة اليمامة العسيرة
فينبغى لاجل ذا أن نقتفى * مرسوم ما أصّله فى المصحف
و نقتدى بفعله و ما رأى * فى جعله لمن يخطّ ملجأ « 6 »
هامش
( 1 ) . « هركس از شما زنده بماند اختلافهاى فراوانى را شاهد خواهد بود . پس بر شماست كه سنت من و جانشينان راه يافته را حفظ كنيد و آن را با چنگ و دندان باقى نگاه داريد » . سنن ابن ماجه ، المقدمه ، 42 و 43 .
( 2 ) . « هر كه پس از آنكه راه راست براى او پديدار شد ، با پيامبر مخالفت كند و راهى جز راه مؤمنان در پيش گيرد وى را بدان سو كه روى كرده بگردانيم و او را به دوزخ درآريم و بد بازگشتگاهى است » . ( نساء : 115 )
( 3 ) . المقنع فى معرفة مرسوم مصاحف اهل الامصار ، مع كتاب النقط ، باب ذكر من جمع القرآن : 9 ، به تحقيق محمد احمد دهان ، دار الفكر ، دمشق .
( 4 ) . مقصود از عقيله كتاب عقيلة أتراب القصائد فى أسنى المقاصد ، معروف به الرائية فى الرسم از شاطبى است . از جمله عالمانى كه بر اين كتاب شرح نوشتهاند عبارتاند از علم الدين سخاوى و تقى الدين جعبرى .
( 5 ) . محمد بن محمد ابو عبد اللّه خراز شريشى ، ( م 718 ه . ق ) از آثار اوست : منظومه عمدة البيان فى الرسم ، و مورد الظمآن فى رسم أحرف القرآن » . ( معجم المؤلفين عمر رضا كحالة ، 11 / 176 ) .
( 6 ) . پس از پيامبر آن امام قرآن را نوشت / در مصحفى كه مردمان را پيشوايى كند . پس از او ترديد و دلهرهاى