شده است تا اشاره باشد به بزرگ داشت قدرت خداوند كه آسمان را با آن برافراشته است و قدرتى شبيه و در حد قدرت خدا نيست . اين افزونى معنا بر اساس قاعده مشهورى است كه مىگويد : « زيادت حروف در بناى كلمه بر زيادت معنا دلالت دارد » . ( زيادة المبنى تدل على زيادة المعنى )
از اين قبيل است نحوهء نوشتن افعال چهارگانه مانند : « و يدعو الانسان » ، « و يحموا اللّه الباطل » « يوم يدعوا الداع » « سندعوا الزبانية » كه در مصحف عثمانى با حذف « واو » چنين نوشته است :
« وَ يَدْعُ الْإِنْسانُ »
« وَ يَمْحُ اللَّهُ الْباطِلَ »
« يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ »
« سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ »
البته بدون نقطه و حركت در همهء آنها . گفتهاند رمز حذف « واو » در
« وَ يَدْعُ الْإِنْسانُ »
بيانگر آن است كه انسان همان گونه كه به امر خير شتاب مىكند در امر شر نيز تعجيل مىكند بلكه ذاتا به امر شر بيش از خير گرايش دارد . و در
« وَ يَمْحُ اللَّهُ الْباطِلَ »
حذف « و » را اشاره به سرعت از ميان رفتن و فروپاشى باطل دانستهاند . همچنين حذف « و » در
« يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ »
اشاره به سرعت دعا و اجابت دعاكنندگان گفتهاند . نيز رمز حذف « و » در
« سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ »
را نيز سرعت فعل و پذيرش آتش و نهايت قهر و سختگيرى معنا كردهاند . مطالب فوق در سخن مراكشى « 1 » چنين آمده است :
راز حذف « و » در اين 4 آيه سرعت وقوع فعل ، سهولت آن براى فاعل ، و شدت پذيرش منفعلى است كه از فاعل در وجود خود تأثير پذيرفته است . « 2 »
4 . نشان دادن اصل حركت . مانند نوشتن همزه به صورت « ى » در عبارت
« وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى »
كه « و إيتاى ذى القربى » نوشته شده است . و مانند نوشتن ضمه به صورت « و » در « سأوريكم دار الفاسقين » كه قاعدتا به صورت « سأريكم » بايد نوشته مىشد . و نظير آن است نشان دادن اصل حرف مانند : « الصلاة » و « الزكاة » كه به صورت « الصلاة » و « الزكوة » نوشته شده است تا بفهماند در اين دو كلمه « الف » ، « واو مقلوب » است . در اين موارد نيز مانند نمونههاى پيشين كلمات عارى از نقطه و حركت هستند .
5 . ارائه برخى از زبانهاى فصيح . مانند نوشتن « ه » تأنيث به صورت « ت » كشيده كه
هامش
( 1 ) . احمد بن محمد بن عثمان ازدى عددى ابو العباس ابن البناء مراكشى ( 654 - 721 ه . ق ) رياضىدان و محقق . از آثار اوست : « تلخيص اعمال الحساب » ، « منهاج الطالب لتعديل الكواكب » ، « عنوان الدليل من مرسوم خط التنزيل » . ( الأعلام زركلى ، 1 : 222 )
( 2 ) . الإتقان ، سيوطى ، نوع 76 ( فى مرسوم الخط و آداب كتابته ) : 474