وصل و فصل : اين قاعده به طور خلاصه چنين است :
1 . اگر كلمهء « لا » بعد از « أن » ( به فتح همزه ) بيايد به هم وصل مىشوند . از اين ضابطه 10 مورد استثنا شده است از جمله : « أن لا تقولوا » ،
« أَنْ لا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ »
.
2 . كلمه « من » به كلمهء « ما » ى بعد از خود وصل مىشود . موارد زير از اين ضابطه استثنا شده :
« فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ »
در سورههاى نساء ( آيهء 3 ) و روم ( آيهء 28 ) ، و
« . . . مِمَّا رَزَقْناكُمْ . . . »
در سورهء منافقين ( آيهء 10 ) كلمهء « من » همواره به كلمهء « من » وصل مىشود .
4 . كلمهء « عن » به كلمهء « ما » ى بعد از خود متصل مىشود ، مگر در آيهء شريفه
« . . . عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ . . »
. ( اعراف : 166 ) .
5 . كلمه « إن » ( به كسر همزه ) به كلمهء « ما » ى بعد از خود وصل مىشود ، مگر در آيهء شريفه :
« وَ إِنْ ما نُرِيَنَّكَ . . »
. ( رعد : 40 )
6 . كلمهء « أن » ( به فتح همزه ) بدون استثنا به كلمه « ما » ى بعد از خود وصل مىشود .
7 . كلمهء « كل » به كلمه « ما » ى بعد از خود متصل مىشود ، مگر در آيهء شريفه
« . . . كُلَّما رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ . . »
. ( نساء : 91 ) و
« . . . مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ . . »
. ( ابراهيم : 34 )
اين كلمات به صورت متصل نوشته مىشوند . ربما ، كأنما ، ويكأنّ و . . .
كلمات داراى دو قرائت : اين قاعده به طور خلاصه چنين است :
هرگاه كلمهاى به دو صورت قرائت شود ، متناسب با يكى از دو صورت نوشته مىشود . مانند : « ملك يوم الدين » ، « يخدعون اللّه » ، « وعدنا موسى » ،
« تُفادُوهُمْ »
، و مانند آن ، كه همگى به اثبات و حذف « الف » قرأت شده ولى در مصحف بدون « الف » نوشته شدهاند . همچنين است نمونههاى زير كه با « ت » كشيده نوشته شدهاند :
« غَيابَتِ الْجُبِّ »
،
« أُنْزِلَ عَلَيْهِ آياتٌ »
،
« ثَمَراتٍ مِنْ أَكْمامِها »
،
« وَ هُمْ فِي الْغُرُفاتِ آمِنُونَ »
. دليل املاى مذكور آن است كه اين كلمات همگى به جمع و افراد قرائت شده است . از اين دست بسيار است و ما تعدادى از آنها را صرفا به عنوان مثال و روشن ساختن قاعده ذكر كرديم .
مزاياى رسم الخط عثمانى
اين رسم الخط داراى مزايا و فوايد متعددى است از جمله :
1 . يك كلمه ، حتى الامكان به گونهاى نگارش يافته است كه بر قرائتهاى متنوع آن