دلالت كند . بدين معنا كه اگر كلمهاى داراى دو قرائت يا بيشتر بوده در نگارش به گونهاى نوشته شده كه پذيرش هر دو يا چند قرائت را داشته باشد . بنابراين ، اگر يك حرف در كلمهاى پذيرش قرائتهاى متنوع را نداشت ، بدين معنا كه شكل حرف با تغيير قرائت تغيير مىكرد ، صورتى از حرف كه خلاف اصل است نگارش يافته است ، تا معلوم شود كه قرائت به آن و به شكل اصلى حرف ، هر دو صحيح است . و اگر كلمهاى بيش از يك قرائت كه مطابق حرف اصلى است نداشت ، كلمه با همان حرف نوشته شده است . نمونهء كلمهاى كه به يك صورت نوشته مىشود اما وجوه قرايى متعدد دارد آيهء شريفهء
« إِنْ هذانِ لَساحِرانِ »
است كه در مصحف عثمانى چنين نوشته شده است : « ان هدان ساحران » يعنى بدون نقطه و حركت و تشديد و تضعيف در حرف نون دو كلمهء « ان » و « هذان » ، و بدون « الف » و بدون « ى » بعد از حرف « ذ » در كلمهء « هذان » . همانطور كه ملاحظه مىشود ، اين نگارش از نظر نويسندگان مصاحف مناسب بود ، زيرا چنين رسم الخطى به چهار وجهى كه در روايات صحيح آمده است خوانده مىشد . اين چهار وجه عبارتاند از : الف ) قرائت نافع و پيروان او كه « ن » را در « إن » به تشديد مىخوانند و در « هذان » تخفيف مىدهند . ب ) قرائت ابن كثير كه « ن » را در « إن » به تخفيف مىخواند و در « هذان » به تشديد . ج ) قرائت حفص كه « ن » را در « إن » و « هذان » هر دو به تخفيف مىخواند . د ) قرائت ابو عمرو كه « إن » را به تشديد « ن » و « هذان » را به « ى » و تخفيف « ن » چنين مىخواند : « إنّ هذين ساحران » .
تأمل در اين روش ممتاز و ضابطهمند براى وجوه قرايى نشان مىدهد كه گذشتگان صالح در قواعد رسم الخط مصحف نگرشى مترقىتر و راهيافتهتر از ما داشتند .
2 . به دست دادن معانى مختلف به گونهاى كه همگى تقريبا آشكار باشد : مانند قطع كلمهء « أم » در آيهء شريفهء
« أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا »
و وصل آن در آيهء شريفهء
« أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ »
كه با ادغام دو ميم در يكديگر ، به صورت « امّن » با تشديد نوشته شده است . قطع « أم » در آيهء اول نشاندهندهء آن است كه « أم » منقطعه به معنى « بل » است ؛ و وصل « أم » در آيهء دوم نشان مىدهد كه در اينجا « أم » به معنى « بل » نيست .
3 . راهنمايى كردن به معناى ظريف و پنهان : مانند نحوه نوشتن كلمهء « أيد » در آيهء شريفهء
« وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ »
. زيرا در اين آيه كلمهء مذكور به صورت « بأييد » نوشته