( حصار شهر ) گرفته شده است . يا به دليل اينكه در سوره هر كلمهاى در كنار كلمهء ديگر و هر آيهاى در كنار آيهء ديگر نهاده شده ، مانند حصار شهر كه در آن هر خشتى در كنار خشت ديگر و در يك رديف قرار گرفته است . و يا از اين جهت كه در سوره معنايى از بلندى و رفعت معنوى نهفته است ، شبيه به بلندى و رفعت حسى ديوار و يا به اين دليلى كه سوره دژ و وسيله حمايت از محمد ( ص ) و كتاب قرآن و دينى است كه او آورده است .
زيرا سوره معجزهاى است كه دهان هر معاندى را مىبندد و خداوند به وسيله آن ، علىرغم ميل كافران ، حق را پايدار و باطل را مضمحل مىسازد ؛ مانند حصار كه شهر را محفوظ مىدارد و در برابر غارت دشمنان و قدرت متجاوزان آن را در امان مىدارد .
سورههاى قرآن از نظر بلندى و كوتاهى متفاوتند . كوتاهترين سورهء قرآن سورهء كوثر است كه تنها 3 آيهء كوتاه دارد . و بلندترين سورهء قرآن سورهء بقره است كه 285 و يا 286 آيه دارد ، و آيات آن غالبا بلند هستند . همچنين آيهء دين « 1 » كه بزرگترين آيهء قرآن است در اين سوره قرار دارد . ميان سورهء بقره و سورهء كوثر ، سورههاى بلند ، متوسط و كوتاه قرار دارند . تنها مرجع بلندى ، كوتاهى و متوسط بودن سورهها و تعيينكنندهء آغاز و انجام آنها خداوند يكتاست كه بنا به حكمتى برتر چنين اراده كرده است . دانايان اين حكمت را مىدانند و جاهلان از آن غافلند .
حكمت تجزيهء قرآن به سورههاى مختلف
تجزيهء قرآن به سورههاى مختلف فوايد و حكمتهايى دربردارد كه عبارتند از :
1 . آسانسازى فراگيرى و تشويق مردم به آموزش و حفظ قرآن . زيرا اگر قرآن متنى يكپارچه و عارى از بخشهاى مجزا بود ، حفظ و فهم آن دشوار مىآمد و رفتن در اعماق اين درياى ژرف و ناپيدا كرانه جز زحمت و خستگى حاصلى نداشت .
2 . دلالت هر سوره بر موضوع بحث و محور سخن . در هر سوره از موضوع برجستهاى سخن رفته است ، مانند سورهء بقره ، يوسف ، نمل ، جن .
3 . آشكار شدن اين حقيقت كه طول سوره شرط اعجاز آن نيست ، بلكه اگر در
هامش
( 1 ) . بقره : 282