سپس ابىّ مىگويد :
بعد از اين آيه ، رسول خدا دو آيهء
« لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ . . »
. تا آخر سوره بر من قرائت كرده است « 1 » .
ترتيب سورههاى قرآن
معناى سوره : صاحب قاموس معناى لغوى سوره را چنين بيان مىدارد :
سوره به معنى منزلت و مقام است . و سورهء قرآن مفهومى شناخته شده است ، زيرا هر سوره از قرآن مستقل از سورهء ديگر و به مثابه منزلتى پس از منزلت ديگر است . و يا سوره به معنى بزرگى و بناى بلند و حسن زياد ، علامت ، رديف سنگ يا خشتى از ديوار است « 2 » .
در تعريف اصطلاحى سوره مىتوان گفت : سوره عبارت است از گروهى مستقل و مجزا از آيات قرآن داراى آغاز و انجامى مشخص . گفتهاند اين اصطلاح از كلمهء « سور »
هامش
( 1 ) . المصاحف ، ابن ابى داود : 15 . در اينجا لازم است به خواننده توجه دهيم كه مؤلف در بررسى و اظهار نظر راجع به روايات و آراء اماميه جانب انصاف را رعايت نكرده است . خوانندهء محترم به ياد دارد كه مؤلف رواياتى را كه شبههء تحريف از آن استنباط مىشد از شيعه نقل كرد و طعن و نفرين نثار شيعيان ساخت . اما در اين قسمت مىكوشد تا روايات اهل سنت را كه به مراتب صراحت بيشترى بر تحريف و راه يافتن نقص و افزونى در قرآن دارد به نحوى توجيه كند . ما دربارهء قول تحريف و سابقهء آن و نيز احاديثى كه در اين موضوع در منابع شيعى آمده است سخن گفتيم و روشن ساختيم كه به احتمال زياد بخش مهمى از اين روايات از طريق ناقلان و راويان بىمبالات از منابع اهل سنت به منابع شيعى راه يافته و مورد استناد عدهاى اخبارى سطحىنگر قرار گرفته است ، در اينجا تنها متذكر مىشويم كه اولا ، مؤلف به ظرافت از طرح احاديث متعددى كه دلالت صريحترى بر تحريف قرآن دارد و در مجامع حديثى اهل سنت آمده است طفره رفته است . ثانيا ، به ادعاهاى نامعقولى در توجيه احاديث مذكور متشبث شده است .
در حديثى كه مؤلف از عمر نقل مىكند ، تعداد حروف قرآن يك ميليون و بيست و هفت هزار حرف ذكر شده است . در حالى كه تعداد حروف قرآن را حد اكثر حدود سيصد و بيست هزار ذكر كردهاند . مؤلف محترم در توجيه اين حديث عدد مذكور را اعم از ناسخ و منسوخ دانسته است . اما آيا اين معقول است كه بيش از دو سوم قرآن نسخ شده باشد آن هم نسخ در حكم و تلاوت هر دو ؟ ! البته ما معتقديم كه منشأ ورود روايات دال بر تحريف در كتابهاى اهل سنت زنادقه و ملحدان بودهاند ؛ اما آيا روح وحدتطلبى و رويهء انصاف علمى ايجاب نمىكند كه با توجه به وجود ادلهء قطعى و فراوان در قرآن و جوامع حديثى فريقين ، احاديث شاذّ دال بر تحريف را در دو مذهب ناشى از غرض مغرضان و نادانى جاهلان دانسته آراء اجماعى يكديگر را بپذيريم و از تخطئه و تهمت اجتناب كنيم ؟
( 2 ) . القاموس المحيط ، مجد الدين فيروزآبادى ، ج 1 : 55 .